Ρένα Παυλάκη
Παρότι εδώ και χρόνια οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες παίζουν ένα ατέρμονο πινγκ πονγκ ευθυνών γύρω από το Τραμπολίνο, χαμένες μέσα στο πολυδαίδαλο της ελληνικής νομοθεσίας και της διοικητικής αλληλογραφίας, το συμπέρασμα είναι πολύ πιο απλό από όσο εμφανίζεται. Το μνημειακό συγκρότημα της Ροτόντας και του Έλλη ανήκει στον Δήμο Ρόδου. Το Τραμπολίνο αποτελεί μέρος αυτού του μνημειακού συγκροτήματος, συνεπώς, ανήκει και αυτό στον Δήμο Ρόδου.
Της Ρένας Παυλάκη
Από εκεί και πέρα αρχίζει το γνώριμο ελληνικό χάος. Άλλος φορέας επικαλείται τον αιγιαλό, άλλος τον θαλάσσιο χώρο, άλλος το μνημειακό καθεστώς, άλλος την τεχνική αρμοδιότητα, άλλος την ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου και όλοι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, καταλήγουν να δείχνουν κάποιον άλλον ως υπεύθυνο. Όμως καμία από αυτές τις υπηρεσιακές διαδρομές δεν αναιρεί την ουσία της υπόθεσης: Το Τραμπολίνο είναι οργανικό τμήμα ενός ενιαίου ιστορικού και μνημειακού συνόλου που ανήκει στον Δήμο Ρόδου που το αξιοποιεί και το νέμεται. Η κτηματολογική εκκρεμότητα δεν αναιρεί την κυριότητα που απορρέει από το Διάταγμα του 1971, ωστόσο προσφέρεται ως διοικητικό άλλοθι για τη μετάθεση ευθυνών.
Ποιος δείχνει ποιον
Όσον αφορά την αποτύπωση του πινγκ πονγκ των ευθυνών είναι αποκαλυπτικό το δημοσίευμα της εφημερίδας “δημοκρατική”
Βάσει αυτού:
Το Λιμενικό Ταμείο δηλώνει ότι ο βατήρας βρίσκεται εκτός χερσαίας λιμενικής ζώνης και ότι δεν έχει κάνει ποτέ εργασίες συντήρησης.
Η Κτηματική Υπηρεσία θεωρεί την εξέδρα κτίσμα της ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου, δηλώνει όμως ότι δεν κάνει μελέτες ή έργα και δείχνει αλλού: προς την Περιφέρεια για τεχνικά ζητήματα, προς το Λιμεναρχείο για αστυνόμευση, προς την ΕΤΑΔ για το ιδιοκτησιακό.
Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων δηλώνει ότι δεν έχει ευθύνη για στατικό έλεγχο ή έργα συντήρησης, αλλά πρέπει να εγκρίνει κάθε επέμβαση λόγω του μνημειακού χαρακτήρα.
Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου δηλώνει ότι δεν έχει κυριότητα, νομή ή επικαρπία.
Η ΕΤΑΔ απορρίπτει την εμπλοκή της και επιστρέφει το θέμα στον Δήμο, λέγοντας ότι η εξέδρα συνδέεται λειτουργικά με ακίνητο κυριότητας του Δήμου Ρόδου.
Το Λιμεναρχείο, από την πλευρά του, δεν μπαίνει στο ιδιοκτησιακό. Ενεργεί στο επίπεδο της ασφάλειας και, όταν δεν υπάρχει συμμόρφωση, προχωρά στην απαγόρευση πρόσβασης.
Ο εγκλωβισμός του Δήμου Ρόδου
Ο Δήμος βρίσκεται εγκλωβισμένος στην πιο δύσκολη θέση. Αν πει ότι το τραμπολίνο δεν τον αφορά, κινδυνεύει να αποδυναμώσει τη θέση του ως προς ολόκληρο το μνημειακό συγκρότημα του Έλλη. Αν πει ότι τον αφορά, τότε ανακύπτει το ερώτημα γιατί επί τόσα χρόνια δεν ολοκληρώθηκε η κτηματολογική τακτοποίηση, δεν διασφαλίστηκε η στατική επάρκεια και δεν δρομολογήθηκαν οι αναγκαίες παρεμβάσεις.
Αυτή η παγίδα εξηγεί την σιωπή του δημάρχου όλες αυτές τις μέρες που το θέμα είναι στην επικαιρότητα και μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία έχει κηρύξει “ανένδοτο” κατά της ΕΤΑΔ. Αν η ευθύνη για το Τραμπολίνο ανήκει όντως στην ΕΤΑΔ, γιατί δεν την καταγγέλλει;
Παρά την δυσκολία του Δήμου να πάρει σαφή θέση, μετά και το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Real Voice, ο Αλέξανδρος Κολιάδης αναγκάστηκε να προβεί σε δήλωση μέσω ανάρτησης στο facebook για να πει ότι θα αναλάβει τη μελέτη αποκατάστασής του. Και μάλιστα με έναν τόνο… μεγαλοψυχίας, ο νόμιμος ιδιοκτήτης του τραμπολίνο είπε επί της ουσίας ότι θα κάνει και χάρη στη Ρόδο φτιάχνοντας τον βατήρα και ανακαλύπτοντας με τριάμιση χρόνια καθυστέρηση ότι “Διακυβέρνηση σημαίνει να σηκώνεις την ευθύνη για ό,τι ανήκει στην ιστορία, στην ταυτότητα και στις επόμενες γενιές αυτού του τόπου”!
Το χρονολόγιο της αποποίησης των ευθυνών
Βάσει του ρεπορτάζ της “δημοκρατικής”, η υπόθεση έχει εξελιχθεί σε βάθος δεκαετιών ως εξής:
1971 – Η αρχική παραχώρηση στον Δήμο Ρόδου
Με το Νομοθετικό Διάταγμα 920/1971 τα οικοδομικά τετράγωνα «Ν.Ο.Ρ.», «ΟΔΑΠΔΔ» και «ΕΛΛΗ» περιήλθαν, χωρίς άλλη διαδικασία, στην κυριότητα του Δήμου Ρόδου. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η μεταβίβαση αυτή δεν ολοκληρώθηκε ποτέ κτηματολογικά, αφού δεν δημιουργήθηκε η αναγκαία κτηματολογική μερίδα. Έτσι, πενήντα και πλέον χρόνια μετά, το ακίνητο εξακολουθεί να εμφανίζεται στο όνομα του Ελληνικού Δημοσίου, παρότι ο Δήμος το νέμεται και το αξιοποιεί.
1987-1988 – Ο χαρακτηρισμός ως μνημείο
Το πλέον κομβικό σημείο. Το λουτρικό συγκρότημα του Έλλη, μαζί με την εξέδρα καταδύσεων, χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης. Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν έλυσε το ιδιοκτησιακό. Αντίθετα, προσέθεσε έναν ακόμη βαθμό δυσκολίας, αφού κάθε επέμβαση στον βατήρα απαιτεί έγκριση της αρμόδιας υπηρεσίας μνημείων.
2007 – Ο τελευταίος έλεγχος
Από το 2007 και μετά δεν προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης ή επισκευής από δημόσιο φορέα. Αυτό το σημείο γίνεται αργότερα κομβικό, διότι το Λιμεναρχείο επισημαίνει ότι η εξέδρα δεν έχει ελεγχθεί από κανέναν φορέα επί σχεδόν δύο δεκαετίες.
2018 έως Απρίλιος 2022 – Η Περιφέρεια ουδεμία σχέση έχει με το μνημείο
Η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου της Περιφέρειας, μέσα από σειρά εγγράφων, ξεκαθαρίζει ότι η κυριότητα, η επικαρπία ή η νομή του τραμπολίνου δεν ανήκουν στην Περιφέρεια. Υποστηρίζει ότι δεν έχει αρμοδιότητα ούτε για μελέτη ούτε για εργασίες συντήρησης και παραπέμπει στην ΕΤΑΔ, με βάση το καθεστώς διαχείρισης της ιδιωτικής περιουσίας του Δημοσίου.
2020 – Ο πραγματογνώμονας δεν δίνει βεβαίωση στατικής επάρκειας
Στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης, διορισθείς πραγματογνώμονας δεν χορηγεί βεβαίωση στατικής επάρκειας. Αναφέρει ότι η προστασία του θεμελίου από τις διαβρώσεις έχει αστοχήσει. Κρίνει ότι υπό συνήθεις καιρικές συνθήκες ο βατήρας είναι ασφαλής, αλλά για πλήρη ασφάλεια υπό δυσμενείς συνθήκες απαιτείται ζώνη οπλισμένου σκυροδέματος στην περίμετρο του θεμελίου και ετήσιος έλεγχος. Οι εργασίες αυτές δεν γίνονται και ο ετήσιος έλεγχος δεν ακολουθείται.
Ιούνιος 2021 – Η Κτηματική Υπηρεσία δείχνει προς την ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου
Η Κτηματική Υπηρεσία Δωδεκανήσου υποστηρίζει ότι η εξέδρα είναι κτίσμα και, ως τέτοια, δεν ανήκει στην κοινόχρηστη αλλά στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου. Δηλώνει ότι η ίδια διαχειρίζεται τη ζώνη αιγιαλού, χωρίς όμως να εκπονεί μελέτες ή να εκτελεί έργα. Για τα τεχνικά θέματα δείχνει προς τη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας, ενώ για την αστυνόμευση του θαλάσσιου χώρου προς το Λιμεναρχείο. Σε ό,τι αφορά το ιδιοκτησιακό, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εμπλοκής της ΕΤΑΔ.
Απρίλιος 2022 – Το Λιμενικό Ταμείο Νότιας Δωδεκανήσου δηλώνει αναρμόδιο
Το Λιμενικό Ταμείο αναφέρει ότι ο βατήρας βρίσκεται εκτός της χερσαίας λιμενικής ζώνης της πόλεως Ρόδου. Επικαλείται επίσης το αρχείο του, από το οποίο δεν προκύπτει ότι είχε προχωρήσει στο παρελθόν σε εργασίες επισκευής ή συντήρησης. Ουσιαστικά, απομακρύνει από τον εαυτό του κάθε ευθύνη.
2022 – Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων κρατά μόνο τον ρόλο της έγκρισης
Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων ξεκαθαρίζει ότι ο στατικός έλεγχος, τα μέτρα πρόληψης ατυχήματος και τα έργα συντήρησης ή επισκευής δεν ανήκουν στις δικές της αρμοδιότητες. Διατηρεί, όμως, τον αποφασιστικό λόγο ως προς την έγκριση οποιασδήποτε επέμβασης, επειδή το τραμπολίνο είναι χαρακτηρισμένο μνημείο. Δηλαδή, δεν αναλαμβάνει την ευθύνη της παρέμβασης, αλλά χωρίς τη δική της έγκριση παρέμβαση δεν μπορεί να γίνει.
21 Δεκεμβρίου 2023 – Η προσπάθεια του Δήμου να τακτοποιήσει κτηματολογικά το Έλλη
Ο τότε δήμαρχος Αντώνης Καμπουράκης εκδίδει διαπιστωτική πράξη για τον αποχαρακτηρισμό από κοινόχρηστο χώρο του τμήματος που περιλαμβάνει τη Ροτόντα των Λουτρών και τους περιβάλλοντες χώρους, ώστε να δημιουργηθεί κτηματολογική μερίδα και να μεταγραφεί το Διάταγμα του 1971 υπέρ του Δήμου. Η πράξη προβλέπει ότι αυτό θα γίνει με τη σύμφωνη γνώμη της Κτηματικής Υπηρεσίας.
2024 – Η διαδικασία παγώνει λόγω αιγιαλού
Η Κτηματική Υπηρεσία δεν δίνει τη σύμφωνη γνώμη, καθώς φέρεται να κρίνει ότι τα όρια που προσδιορίστηκαν περιλάμβαναν και τμήμα αιγιαλού. Επειδή ο αιγιαλός αποτελεί κοινόχρηστη περιουσία του Δημοσίου και δεν μπορεί να αποχαρακτηριστεί για να δημιουργηθεί ιδιωτική μερίδα, η διαδικασία παγώνει. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο το ιδιοκτησιακό μετατρέπεται σε πραγματικό αδιέξοδο.
Ιούλιος 2024 – Επιβεβαιώνεται ο μνημειακός χαρακτήρας
Σε νεότερο ΦΕΚ, σχετικό με τον επανακαθορισμό της οριογραμμής παραλίας, επιβεβαιώνεται ότι ο χαρακτηρισμός του συγκροτήματος ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου εξακολουθεί να ισχύει. Άρα, το μνημειακό καθεστώς παραμένει ενεργό και δεσμευτικό.
21 Μαΐου 2025 – Το Λιμεναρχείο επαναφέρει τη στατική επάρκεια
Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου επαναφέρει εγγράφως το ζήτημα της στατικής επάρκειας, σημειώνοντας ότι η εξέδρα δεν έχει ελεγχθεί από κανέναν φορέα από το 2007. Το θέμα περνά πλέον από το επίπεδο της ιδιοκτησιακής ασάφειας στο επίπεδο της ασφάλειας των λουομένων.
Ιούνιος 2025 – Η ΕΤΑΔ επιστρέφει την ευθύνη στον Δήμο
Η ΕΤΑΔ, προς την οποία είχαν δείξει κρατικές υπηρεσίες, απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε αρμοδιότητα. Υποστηρίζει ότι η κυριότητα του ακινήτου και της εξέδρας δεν περιήλθε ποτέ στον ΕΟΤ και ότι η εξέδρα συνδέεται λειτουργικά με ακίνητο κυριότητας του Δήμου Ρόδου. Έτσι, ενώ άλλες υπηρεσίες δείχνουν προς την ΕΤΑΔ, η ΕΤΑΔ δείχνει πίσω προς τον Δήμο.
11 Ιουνίου 2026 – Η Εισαγγελία ενεργοποιεί νέο κύκλο ενεργειών
Σε εκτέλεση παραγγελίας της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Ρόδου, το Κεντρικό Λιμεναρχείο επισημαίνει ότι ο βατήρας, λόγω της υφιστάμενης κατάστασής του, ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για την ασφάλεια των λουομένων και γενικότερα για την ανθρώπινη ζωή στη θάλασσα. Προειδοποιεί ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, θα λάβει τα προβλεπόμενα μέτρα.
25 Ιουνίου 2026 – Η σφράγιση του Τραμπολίνο
Καθώς δεν έχουν δρομολογηθεί εργασίες αποκατάστασης και δεν έχει διενεργηθεί ο εκκρεμής στατικός έλεγχος, το Κεντρικό Λιμεναρχείο προχωρά στο μέτρο της απαγόρευσης πρόσβασης. Η σφράγιση δεν εμφανίζεται ως ξαφνική απόφαση, αλλά ως αποτέλεσμα πολυετούς αδράνειας, ασαφούς ιδιοκτησιακού καθεστώτος και συνεχούς μετάθεσης ευθυνών.
ΥΓ: Η λύση του γρίφου του Τραμπολίνο είναι, τελικά, πολύ πιο απλή από όσο την εμφανίζει η πολυετής υπηρεσιακή αλληλογραφία. Αν το μνημειακό συγκρότημα του Έλλη ανήκει στον Δήμο Ρόδου και αν το Τραμπολίνο αποτελεί οργανικό τμήμα αυτού του συγκροτήματος, τότε το συμπέρασμα δεν χρειάζεται δαιδαλώδεις ερμηνείες. Όσους κύκλους κι αν κάνει, η ευθύνη επιστρέφει εκεί όπου ανήκει, στον Δήμο Ρόδου. Και θα πρέπει να την αναλάβει ως νόμιμος ιδιοκτήτης αντί να εμφανίζεται ως ένας ακόμη παρατηρητής μέσα στο πινγκ πονγκ των ευθυνών. Και όταν πια δεν μπορεί να κρυφτεί και να σιωπήσει, να εμφανίζεται ότι κάνει και… χάρη, επειδή αναγκάζεται να κάνει – αν την κάνει τελικά – τη δουλειά του.
Φωτογραφίες: Βασίλης Καϊμενάκης
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
