Ρένα Παυλάκη
Οι ευρωεκλογές θυμίζουν την ιστορία του Πέτρου και του λύκου. Κάθε φορά που πλησιάζουν, χαρακτηρίζονται ως κρίσιμες για να κερδίσουν το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων πολιτών. Όμως, μπροστά στις ευρωεκλογές του Ιουνίου, οι οποίες έχουν σχεδόν υπαρξιακό χαρακτήρα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, λίγοι πιστεύουν στην κρισιμότητά τους.
Ως πληθυσμός μόλις 10 εκατομμυρίων ανθρώπων μέσα στα 8 δισεκατομμύρια του πλανήτη, έχουμε το προνόμιο να ζούμε την ευρωπαϊκή πραγματικότητα καθημερινά. Θεωρούμε τόσο αυτονόητη τη σχέση μας με την Ε.Ε., που συχνά δεν την αναγνωρίζουμε καν. Αυτές όμως είναι οι στιγμές που πρέπει να ανοίξουμε τα μάτια μας και να μην υποτιμούμε αυτή τη σχέση.
Σε ανύποπτο χρόνο και σε μια δημόσια τοποθέτησή του, ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος έκανε ακριβώς αυτό, έδειξε με πολύ καθαρό και παραστατικό τρόπο το τι σημαίνει Ευρώπη για τη ζωή των νησιών μας. Μετέφερε έναν διάλογο που είχε με μια εργαζόμενη μητέρα σε νησί του Ν. Αιγαίου, η οποία νωρίτερα είχε εκφράσει τον ευρωσκεπτικισμό της. Ένα διάλογο μέσα από τον οποίο προέκυψε πως από το πρωί που η ίδια και η οικογένειά της, ξυπνούσαν και πλένονταν, η Ευρώπη ήταν παρούσα στη ζωή τους. Αξιοποιούσαν υδροδότηση που έγινε εφικτή με ευρωπαϊκούς πόρους. Η κυρία ήταν αναπληρώτρια καθηγήτρια και άρα ο μισθός της ήταν από ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Το μικρό παιδί της πήγαινε σε βρεφονηπιακό σταθμό που λειτουργούσε με ευρωπαϊκά χρήματα. Κι αν ο μη γένοιτο συνέβαινε κάτι στην ίδια ή την οικογένειά της, οι δομές υγείας στο νησί, ο εξοπλισμός και η στελέχωσή τους εξασφαλίζονταν μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η σχετική αφήγηση του Περιφερειάρχη είναι διάθεσιμη στο YouTube (https://www.youtube.com/watch?v=nDLUR7LWJzQ) και πιστεύω πως αν το Υπουργείο Εσωτερικών ήθελε μια έξυπνη αλλά ουσιαστική καμπάνια για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στις ευρωεκλογές, θα έπρεπε να έχει κάνει ήδη τηλεοπτικό σποτ αυτό το βίντεο.
Η Ευρώπη είναι παντού και η παρουσία της αποφέρει υψηλή προστιθέμενη αξία στην καθημερινότητά μας. Αυτό δεν σημαίνει πως όλα είναι ιδανικά με την Ευρώπη. Βλέπουμε πολλά από τα κεκτημένα του ευρωπαϊκού πολιτισμού να αργοσβήνουν και τον κυνισμό να θριαμβεύει. Βλέπουμε τις πολυεθνικές να προσπαθούν να παρακάμψουν τα ρυθμιστικά πλαίσια και τις τράπεζες να εκδίδουν ανακοινώσεις κερδών ενώ αρνούνται να χρηματοδοτήσουν τις οικονομίες. Βλέπουμε μια Ευρώπη σε στρατηγική αμηχανία μέσα στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου (Κίνα, Ρωσία, ΗΠΑ). Το ευρωπαϊκό “αεροσκάφος” μοιάζει να ταξιδεύει μέσα στην τέλεια καταιγίδα με “αυτόματο πιλότο” αλλά χωρίς καθορισμένο προορισμό.
Η σωστή απάντηση βρίσκεται πάντα μπροστά, όχι στην επιστροφή στο παρελθόν. Ειδικά για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η εθνική περιχαράκωση θα ισοδυναμούσε με εθνική αυτοκτονία. Το ζητούμενο είναι το «σχέδιο πτήσης». Περισσότερη Ευρώπη, πιο ενιαία και πιο αποτελεσματική. Η σημερινή κρίση της Ευρώπης δεν αποτελεί παρένθεση. Για να την ξεπεράσουμε, χρειάζεται μια μεγάλη φυγή προς τα εμπρός, αφήνοντας πίσω μας συμβατικές αναλύσεις και πρακτικές. Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη με καρδιά, με πραγματική ενσυναίσθηση των αναγκών και των ονείρων των ευρωπαϊκών λαών. Μια Ευρώπη με περισσότερο θάρρος.
Στην ελληνική περίπτωση η Ευρώπη επέδειξε δειλία. Αν είχε εκδηλώσει την αλληλεγγύη της στην Ελλάδα και είχε φανεί πρόθυμη και ικανή να αναλάβει την εγγύηση των χρεών της, αφού η ευρωζώνη είναι μια νομισματική και οικονομική ένωση, η κρίση δεν θα είχε καν εκδηλωθεί. Πρυτάνευσε όμως ο ανασφαλής εγωισμός, κυρίως της Γερμανίας, οπότε δόθηκε το λάθος μήνυμα. Μια ένωση χωρίς αλληλεγγύη δεν είναι ένωση.
Γι’ αυτό είναι υπαρξιακά κρίσιμες οι προσεχείς εκλογές για την Ευρώπη. Έχει σημασία να επικρατήσουν πολιτικές δυνάμεις που θέλουν μια Ευρώπη πιο κοντά, ενιαία και αποτελεσματική, και όχι αυτές που επιθυμούν τη διάλυσή της ή μια σχέση “α λα καρτ”.
Ο “λύκος” του ακραίου αντιευρωπαϊκού εθνολαϊκισμού δείχνει τα δόντια του και η απειλή αυτή τη φορά είναι πραγματική. Ήρθε η ώρα οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις να αναλογιστούν πως μόνο το New Deal του Ρούσβελτ εμπόδισε την εμφάνιση του φασισμού στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1930, όταν σάρωνε στην Ευρώπη. Πρέπει να πάρουν αυτό το ιστορικό μάθημα, να το προσαρμόσουν σε σύγχρονη ευρωπαϊκή στρατηγική και να τολμήσουν να διαμορφώσουν τη νέα πραγματικότητα για τις ανοιχτές κοινωνίες και οικονομίες της ηπείρου μας στον 21ο αιώνα.
