Νατάσα Παμπρή
Από την προσεχή Παρασκευή 8 Απριλίου θα επαναλειτουργεί κανονικά ο Μητροπολιτικός Ναός της Ρόδου, στην οδό Δαμασκηνού, στην ιστορική συνοικία των Μαρασιών της Μητρόπολης και είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου μετά την ολοκλήρωση μέρους των εργασιών που έγιναν στην εκκλησία.
ΑΠΌ ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ ΑΠΌΓΕΥΜΑ ΘΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΉΣΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΎΜΝΟΥ, ΏΡΑ 7 μ. μ. ΧΟΡΟΣΤΑΤΟΥΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΜΑΣ κ. κ. ΚΥΡΙΛΛΟΥ.
Το Σάββατο θα τελεσθεί εσπερινός στις 5 μ.μ. και την επομένη Κυριακή 10 Απριλίου θα τελεσθεί ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία της Ε’ Κυριακής των Νηστειών (07.00-10:00 π.μ.).
Σημειώνεται ότι οι καμπάνες του ναού δε θα σημάνουν λόγω βλάβης.
Υπενθυμίζεται ότι κατά την πρόσφατη επίσκεψη στη Ρόδο της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, υπεγράφη τριμερής Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ ΥΠΠΟ, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (ΠΝΑΙ) και Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου, βάσει της οποίας η Περιφέρεια χρηματοδοτεί με το ποσό των 150.000,00 ευρώ το έργο «Επισκευή και αποκατάσταση του εσωτερικού χώρου του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου πόλεως Ρόδου». Την Προγραμματική Σύμβαση συνυπέγραψαν η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος και ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ρόδου, κ.κ. Κύριλλος.
Αντικείμενο του έργου είναι η λήψη των αναγκαίων εγκεκριμένων σωστικών μέτρων με την επισκευή και τη βελτίωση των χαρακτηριστικών του οικοδομικού σκελετού (φέρουσα λιθοδομή) του Μητροπολιτικού Ναού της Ρόδου. Με την Προγραμματική Σύμβαση που υπεγράφη, σκοπός είναι να επιτευχθεί η αποκατάσταση και ενίσχυση του εσωτερικού του Ιερού Ναού, ώστε αυτός να καταστεί ασφαλής και λειτουργικός. Οι παραπάνω εργασίες θα υλοποιηθούν υπό την επιστημονική εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.
Η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου κρατούσε κρυμμένο αυτό το μυστικό της Ορθοδοξίας για πολλά χρόνια
Σημειώνεται ότι η αποκατάσταση του δαπέδου του Μητροπολιτικού ναού, έφερε στο φως μια εξαιρετικά σημαντική αποκάλυψη τάφων με ενταφιασμένους καθήμενο αρχιερέα και θρόνο με λείψανα άλλων τεσσάρων μητροπολιτών, ενώ βρέθηκαν και τα θεμέλια του πρώτου ναού του 15ου αιώνα και ευρήματα που βοηθούν στην χρονολόγηση της. Όταν άρχισαν οι παρεμβάσεις αποκατάστασης διαπιστώθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου σημαντικές φθορές που επέβαλαν την στατική μελέτη επάρκειας του ναού, καθώς οι δεκάδες παρεμβάσεις και προσθήκες αλλοίωσαν την αρχική της μορφή.
Ο Μητροπολίτης Ρόδου κ. Κύριλλος είχε δηλώσει σε παλαιότερη συνέντευξή του στον Τέρη Χατζηιωάννου τα εξής:
«Οι εργασίες ξεκίνησαν για να αφαιρεθεί το σκαλοπάτι το οποίο είχε υπερυψωθεί και δημιουργούσε πρόβλημα στην ωραία πύλη. Στην πορεία των εργασιών έγιναν κάποιες αποκαλύψεις στο δάπεδο. Ο ναός είχε υποστεί στην πάροδο του χρόνου μια «κακοποίηση» όσον αφορά το δάπεδο. Στην πορεία, όταν πήγαμε να επισκευάσουμε σοβάδες που έπεφταν από την οροφή (να μην ξεχνούν όσοι διαμαρτύρονται, ότι έπεσε ολόκληρο τεμάχιο- και τότε διαμαρτύρονταν ότι θα σκοτωθεί άνθρωπος) διαπιστώθηκε ότι όλοι οι σοβάδες ήταν σάπιοι και κούφιοι. Αποφασίστηκε να αφαιρεθούν τα σαθρά τμήματα και να σοβατιστεί ο ναός. Στη συνέχεια, εντοπίστηκαν πάρα πολλές ρωγμές και η Εφορεία Αρχαιοτήτων (ΕΑΔ) Δωδεκανήσου υποστήριξε ότι πρέπει να γίνει υποχρεωτικά στατική μελέτη. Δεν αναλάμβανε κανείς την ευθύνη, ούτε εγώ, να προχωρήσουμε σε σοβάδες πριν διασφαλίσουμε την στατική επάρκεια του ναού».
Εξαιρετικό δε ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι τάφοι που βρέθηκαν κάτω από το δάπεδο μέσα στο ναό. «Από την μια πλευρά, υπάρχουν οι ιστορικές πληροφορίες από την άλλη από τα ευρήματα όπου μπορεί να εξαχθούν τα συμπεράσματα. Ο τάφος (ο πρώτος που εντοπίστηκε) μπορεί να προέρχεται από τον 15ο αιώνα, το νεκρό τον είχαν θάψει καθήμενο, που σημαίνει ότι ήταν μητροπολίτης. όπως και ο τάφος που ήταν μπροστά στο θρόνο, που είχε μέσα άλλο θρόνο. Άρα ήταν ο τάφος των μητροπολιτών. Εκεί βρήκαμε τεσσάρων ενταφιασμένων λείψανα” υπογραμμίζει ο Μητροπολίτης κ. Κύριλλος.
Κτισμένη στα θεμέλια της Παναγίας της Θολαρίτσας
Τα Εισόδια της Θεοτόκου είναι ο μητροπολιτικός ναός της Ρόδου που κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, αποτέλεσε τον πυρήνα της συνοικίας «μαράσι της Μητρόπολης». Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, οικοδομήθηκε το 1750 στη θέση παλαιότερης εκκλησίας αφιερωμένης στην Παναγία τη Θολαρίτσα.
Ο ναός εκείνος πιθανόν αποδομήθηκε το 1481 στο πλαίσιο συνομολόγησης μεταξύ Ροδιτών, Δυτικοευρωπαίων που διέμεναν στο νησί και Μεγάλου Μαγίστρου Pierre d’ Aubusson για ισοπέδωση των εκτός των τειχών ναών, ώστε να αποτραπεί η χρήση τους ως έρεισμα από τους Οθωμανούς σε μία επικείμενη νέα πολιορκία.
Η εκκλησία απέκτησε τη σημερινή της μορφή σταδιακά. Ο αρχικά μονόχωρος σταυροθολιακός ναός, επεκτάθηκε νότια, βόρεια και προς δυσμάς και μετατράπηκε σε τρίκλιτο πιθανόν το 1842, ενώ επί Μητροπολίτου Γερμανού (1877-1888) κατασκευάσθηκαν τα κωδωνοστάσια στις γωνίες της δυτικής πλευράς και ο νάρθηκας με πατάρι γυναικωνίτη.
Μετά τους σεισμούς του 1956-1957 πραγματοποιήθηκε γενική επισκευή κατά την οποία προστέθηκαν τα νεοκλασικίζοντα διακοσμητικά στοιχεία των όψεων. Στο περίτεχνα ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, το οποίο αποτελεί ένα από τα καλύτερα δείγματα οθωμανικού μπαρόκ στα Δωδεκάνησα, αναγνωρίζονται δύο κατασκευαστικές φάσεις.
Η πρώτη αφορά στο τμήμα του κεντρικού κλίτους και χρονολογείται το 1760 επί Μητροπολίτου Καλλινίκου εκ Βεροίας, όπως προκύπτει από την επιγραφή της επαργύρωσης δύο δεσποτικών εικόνων, του Χριστού και της Θεοτόκου, έργα του Ιωάννη Αναγνώστου από την Πισιδία της Μακράς Ασίας.
Η δεύτερη φάση αντιστοιχεί στο τέμπλο των πλάγιων κλιτών, το οποίο κατά την παράδοση, αποτελεί έργο κάποιου Θωμά «μονόφθαλμου» από την Ρόδο ή του μαστρο-Δράκου Ταλιαδούρου από την Κω.
Ίδιας εποχής και τέχνης είναι ο άμβωνας, ενώ ο δεσποτικός θρόνος αρκετά διαφορετικός με ένθετες ψηφίδες από ελεφαντόδοντο και μάργαρο, φιλοτεχνήθηκε, βάσει επιγραφής, από τον Σταμάτιο Διαμαντή το 1750. Ξεχωριστά ξυλόγλυπτα προσκυνητάρια με επαργυρωμένες επί το πλείστον εικόνες βρίσκονται σε διάφορα σημεία του ναού και κυρίως στο νάρθηκα.
Επάργυρες εικόνες εξαιρετικής τέχνης, ορισμένες εκ των οποίων δεσποτικές, βρίσκονται επίσης αναρτημένες στους πεσσούς των πλευρικών κλιτών. Η τοιχογράφηση του ναού πραγματοποιήθηκε το 1955 από τον Ιωάννη Τερζή, μαθητή του Φώτη Κόντογλου, και το τριμελές συνεργείο του επί μητροπολίτη Σπυρίδωνος.
