Τα κατά Caravaggio Πάθη – Απαστράπτων στο απόλυτο σκοτάδι

Ο Καραβάτζο, πνεύμα «πιο ταραγμένο κι από τη θάλασσα της Μεσσήνης με τα μανιασμένα ρεύματα, που πότε σηκώνεται ψηλά και πότε πέφτει», μπήκε στο ναό της Μαντόνα ντελ Πιλέρο. Του πρόσφεραν αγιασμένο νερό για να αποπλύνει τις μικροαμαρτίες του, οπότε εκείνος αποκρίθηκε: «Τι να το κάνω; Αφού όλες μου οι αμαρτίες είναι θανάσιμες» (από το βιβλίο της Έλεν Λάνγκτον «ΚΑΡΑΒΑΤΖΟ»).

H τεχνοτροπία που παρουσιάζεται τους πίνακές του Καραβάτζιο έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Αυτά είναι ο τενεμπρισμός (σκοτεινές επιφάνειες που ενώνονται με φωτεινά χρώματα), το κιαροσκούρο (η αντίθεση μεταξύ φωτός και σκιών).  Εξίσου χαρακτηριστικά της τεχνοτροπίας του είναι το θρησκευτικό αλλά και το δραματικό θέμα στους πίνακές του σε συνδυασμό με το νατουραλιστικό στοιχείο δηλαδή την πιστή αντιγραφή των μοντέλων που ζωγράφιζε. Το θεατρικό στοιχείο στους πίνακές του προέρχεται από τη μελέτη των γεγονότων της Αγίας Γραφής από τα οποία προσπαθούσε να αποτυπώσει σαν να συνέβαιναν εκείνη τη στιγμή.

Η στιγμή της προδοσίας . Το φιλί του Ιούδα γίνεται το κέντρο μιας σκοτεινής δίνης, όπου τα σώματα συγκρούονται και το φως αποκαλύπτει μόνο ό,τι είναι αναπόφευκτο. Η βία ξεκινά πριν ακόμη εκδηλωθεί.

Ecce Homo (Ιδού ο Άνθρωπος)

Η παρουσίαση του Χριστού στο πλήθος είναι μια στιγμή σιωπηλής έντασης. Δεν βλέπουμε το πλήθος — μόνο την έκθεσή του. Ο άνθρωπος στέκεται μπροστά στην κρίση, γυμνός από κάθε προστασία.

Christ at the Column (Ο Χριστός στη Στήλη)

Το σώμα γίνεται τόπος τιμωρίας. Δεμένος, εκτεθειμένος, ο Χριστός δεν παρουσιάζεται ως σύμβολο αλλά ως άνθρωπος που αντέχει. Το φως δεν απαλύνει — επιμένει πάνω στη σάρκα, καταγράφοντας κάθε ίχνος πόνου.

The Flagellation of Christ (Η Μαστίγωση του Χριστού)

Η σκηνή συμπιέζεται, σχεδόν ασφυκτικά. Τα σώματα των δημίων κινούνται γύρω από τον Χριστό σαν μηχανισμός βίας. Δεν υπάρχει απόσταση για τον θεατή — η πράξη εκτυλίσσεται μπροστά του, ωμή και αδιάκοπη.

 

The Crowning with Thorns (Ο Ακάνθινος Στέφανος)

Η βία εκτελείται μεθοδικά. Τα χέρια πιέζουν, το σώμα υποχωρεί, το βλέμμα αποσύρεται. Ο πόνος δεν δραματοποιείται — επιβάλλεται, μέσα σε ένα σκοτάδι που αφήνει το φως να πέσει μόνο εκεί όπου πονά περισσότερο.

 

The Incredulity of Saint Thomas (Η Απιστία του Αγίου Θωμά)

Η πίστη περνά μέσα από το τραύμα. Ο Θωμάς δεν κοιτά — αγγίζει, ερευνά, επιμένει. Το σώμα του Χριστού γίνεται απόδειξη, και η αμφιβολία μετατρέπεται σε μια σχεδόν βίαιη πράξη γνώσης.

The Crowning with Thorns (Ο Ακάνθινος Στέφανος)

Η ταπείνωση αποκτά μορφή τελετουργίας. Τα χέρια πιέζουν, το αγκάθι βυθίζεται, και το βλέμμα του Χριστού αποσύρεται προς τα μέσα. Η εξουσία επιβάλλεται μέσα από τον πόνο, σχεδόν μεθοδικά.

The Entombment of Christ (Η Ταφή του Χριστού)

Η κάθοδος είναι βαριά, αργή. Τα σώματα σκύβουν, συγκρατούν, συνοδεύουν. Ο θάνατος δεν δραματοποιείται — καταγράφεται με μια σχεδόν σιωπηλή αξιοπρέπεια που βαραίνει τον χώρο.