Ρένα Παυλάκη
Μια νέα και ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη καταγράφεται στη διαδικασία ανάθεσης του έργου για την επέκταση της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων της Ρόδου, προϋπολογισμού 46,6 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η κατασκευαστική εταιρεία ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ προσέφυγε κατά της ΔΕΥΑΡ ενώπιον της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, ζητώντας την ακύρωση της πρόσκλησης που εξέδωσε η δημοτική επιχείρηση για την ανάθεση του έργου με τίτλο «Κατεπείγοντα έργα επέκτασης της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων Ρόδου», με τη διαδικασία της πρόσκλησης και όχι με ανοιχτό διαγωνισμό.
Η προσφυγή της ΑΚΤΩΡ γίνεται γνωστή μέσα από την υπ’ αριθμόν 454/2026 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ, η οποία ελήφθη στις 9 Ιουλίου, σε έκτακτη διά περιφοράς συνεδρίαση, όπου αποφασίστηκε η ανάθεση της νομικής υπεράσπισης της επιχείρησης σε εξειδικευμένο δικηγορικό γραφείο, καθώς η ΔΕΥΑΡ καλείται πλέον να υποστηρίξει ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ τη νομιμότητα της διαδικασίας που επέλεξε.
Με την προσφυγή της η ΑΚΤΩΡ στρέφεται κατά της ίδιας της πρόσκλησης, δηλαδή κατά του πλαισίου μέσα στο οποίο η ΔΕΥΑΡ αποφάσισε να αναθέσει ένα έργο πολύ μεγάλου προϋπολογισμού.
Η διαδικασία που επέλεξε η ΔΕΥΑΡ
Για το έργο των 46,6 εκατομμυρίων ευρώ η ΔΕΥΑΡ δεν προκήρυξε ανοικτό διεθνή διαγωνισμό, στον οποίο θα μπορούσε να υποβάλει προσφορά κάθε εταιρεία που πληρούσε τις τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις.
Επέλεξε τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη. Πρόκειται για εξαιρετική διαδικασία, η οποία επιτρέπει σε φορείς που δραστηριοποιούνται σε τομείς κοινής ωφέλειας, όπως η ύδρευση και η αποχέτευση, να κινηθούν ταχύτερα και να απευθυνθούν σε συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς, χωρίς την κανονική ανοικτή προκήρυξη.
Με την πρόσκληση της 17ης Ιουνίου 2026, η ΔΕΥΑΡ κάλεσε να υποβάλουν προσφορά τέσσερις εταιρείες: την ENVITEC Α.Ε., τη ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε., την ΕΡΓΟΤΕΜ ΑΤΕΒΕ και την ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΑΤΕ.
Οι όροι της πρόσκλησης ήταν απολύτως περιοριστικοί ως προς το δικαίωμα συμμετοχής. Προσφορές μπορούσαν να καταθέσουν μόνο οι τέσσερις προσκληθείσες εταιρείες, είτε μεμονωμένα είτε σε ένωση μεταξύ τους. Τυχόν προσφορές από άλλους, μη προσκληθέντες οικονομικούς φορείς δεν θα αξιολογούνταν. Η ΑΚΤΩΡ δεν περιλαμβανόταν μεταξύ των εταιρειών που επέλεξε να προσκαλέσει η ΔΕΥΑΡ.
Αυτό ακριβώς το μοντέλο ανάθεσης είχε προκαλέσει προβληματισμό ήδη πριν από την κατάθεση της προσφυγής, με δεδομένο ότι τα προβλήματα του Βιολογικού είναι χρονίζοντα και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να χαρακτηριστούν απρόβλεπτα.
Τα ερωτήματα είχαν τεθεί πριν από την προσφυγή
Στις 21 Ιουνίου είχε δημοσιοποιηθεί αναλυτικά η διαδικασία, το ύψος του έργου, τα ονόματα των τεσσάρων προσκληθέντων οικονομικών φορέων και ο ρητός αποκλεισμός της συμμετοχής άλλων εταιρειών. Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των προσφορών είχε οριστεί για τις 24 Ιουνίου, δηλαδή μόλις μία εβδομάδα μετά την έκδοση της πρόσκλησης.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 27 Ιουνίου, το θέμα έφτασε και στον αθηναϊκό οικονομικό Τύπο. Το δημοσίευμα εξέφραζε προβληματισμό για την απόφαση να μην προκηρυχθεί ανοικτός διεθνής διαγωνισμός και έθετε το ερώτημα με ποια αντικειμενικά κριτήρια επιλέχθηκαν οι τέσσερις συγκεκριμένες εταιρείες, καθώς και γιατί αποκλείστηκαν άλλοι τεχνικοί όμιλοι που ενδεχομένως διαθέτουν τα απαιτούμενα πτυχία και την αντίστοιχη εμπειρία. Το ζήτημα που τίθεται αφορά τον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ επέλεξε να διαθέσει ένα έργο τέτοιου οικονομικού μεγέθους και τη νομιμότητα της επίκλησης του κατεπείγοντος.
Στις 3 Ιουλίου, λίγες ημέρες μετά τη δημόσια διατύπωση αυτών των ερωτημάτων, η ΑΚΤΩΡ προχώρησε πλέον σε θεσμική και νομική αμφισβήτηση της διαδικασίας.
Αμφισβητείται και η επίκληση του κατεπείγοντος
Πριν από την προσφυγή της ΑΚΤΩΡ είχαν διατυπωθεί ενστάσεις και προβληματισμοί σχετικά με την επιλογής της ΔΕΥΑΡ, δηλαδή την επίκληση κατεπείγουσας ανάγκης για την παράκαμψη του ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού. Ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος Τηλέμαχος Καμπούρης , με δηλώσεις του στο Πρωινό Xpress του Real Voice, είχε θέσει δημόσια το ερώτημα ποιο συγκεκριμένο και απρόβλεπτο γεγονός κατέστησε αδύνατη την κανονική διαγωνιστική διαδικασία, όταν τα προβλήματα της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων ήταν γνωστά εδώ και πολλά χρόνια.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο Στέργος Στάγκας, πρώην μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ, είχε αμφισβητήσει την αιτιολόγηση που συνδέει το κατεπείγον με τους ισχυρούς ανέμους και τις βροχοπτώσεις της 21ης και 22ας Ιανουαρίου, επισημαίνοντας ότι η Ρόδος είχε αντιμετωπίσει και κατά το παρελθόν σοβαρά καιρικά και πλημμυρικά φαινόμενα, χωρίς να τεθεί τότε με τον ίδιο τρόπο ζήτημα άμεσης ανάθεσης ενός έργου τέτοιου ύψους.
Είχε επίσης τονίσει ότι στην υφιστάμενη εγκατάσταση εκτελείται ήδη χρηματοδοτούμενο έργο αναβάθμισης, θέτοντας το ερώτημα ποιο νέο στοιχείο προέκυψε αιφνιδίως και επέβαλε τώρα μια τόσο ταχεία και περιορισμένη διαδικασία. Οι τοποθετήσεις αυτές δεν αποτελούν απόδειξη ότι η επίκληση του κατεπείγοντος είναι νομικά αβάσιμη· καταγράφουν, όμως, τον βασικό δημόσιο προβληματισμό που είχε ήδη διαμορφωθεί: αν πρόκειται πράγματι για απρόβλεπτη ανάγκη, όπως απαιτεί η εξαιρετική διαδικασία, ή για ένα χρόνιο πρόβλημα το οποίο δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως με τον συνήθη προγραμματισμό και έναν ανοικτό διαγωνισμό.
Πότε το «κατεπείγον» δικαιολογεί την παράκαμψη του ανοικτού διαγωνισμού
Τι σημαίνει, όμως, νομικά το «κατεπείγον» που επικαλείται η ΔΕΥΑΡ; Η νομοθεσία και η πρακτική της ΕΑΔΗΣΥ δεν επιτρέπουν την παράκαμψη του ανοικτού διαγωνισμού μόνο επειδή ένα έργο θεωρείται σημαντικό ή επειδή η εκτέλεσή του επείγει. Απαιτείται ένα αιφνίδιο και αντικειμενικά απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο δεν προκλήθηκε από καθυστερήσεις ή παραλείψεις της αναθέτουσας επιχείρησης, και το οποίο καθιστά αδύνατη ακόμη και την τήρηση των συντομευμένων προθεσμιών ενός ανταγωνιστικού διαγωνισμού.
Πρέπει επίσης να αποδεικνύεται ότι το συγκεκριμένο έργο συνδέεται άμεσα με αυτό το γεγονός και περιορίζεται σε όσα είναι απολύτως αναγκαία για την άμεση αντιμετώπισή του.
Στην περίπτωση της ΔΕΥΑΡ, επομένως, κρίσιμο δεν είναι μόνο αν σημειώθηκαν έντονα καιρικά φαινόμενα, αλλά αν αυτά δημιούργησαν αιφνιδίως την ανάγκη για ολόκληρη την επέκταση της εγκατάστασης ή αν ανέδειξαν ένα πρόβλημα δυναμικότητας και λειτουργίας που ήταν ήδη γνωστό και έπρεπε να είχε αντιμετωπιστεί με έγκαιρο προγραμματισμό και ανοικτό διαγωνισμό.
Αντίστοιχα, θα ελεγχθεί αν το αντικείμενο των 46,6 εκατ. ευρώ αφορά αποκλειστικά τις απολύτως αναγκαίες επείγουσες παρεμβάσεις ή ένα ολοκληρωμένο έργο μόνιμης επέκτασης που υπερβαίνει τα όρια μιας προσωρινής έκτακτης αντιμετώπισης. Αυτή η αυστηρή νομική δοκιμασία εξηγεί και τη βαρύτητα της προσφυγής της ΑΚΤΩΡ κατά της ίδιας της πρόσκλησης, χωρίς πάντως να είναι ακόμη γνωστό αν οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί περιλαμβάνονται αυτούσιοι στο δικόγραφό της.
Τι ζητά η ΑΚΤΩΡ
Σύμφωνα με την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΥΑΡ, η ΑΚΤΩΡ κατέθεσε την προδικαστική προσφυγή με Γενικό Αριθμό Κατάθεσης 1262/03-07-2026, ζητώντας την ακύρωση της πρόσκλησης για την ανάθεση του έργου.
Η ΕΑΔΗΣΥ κοινοποίησε στη ΔΕΥΑΡ την πράξη με την οποία ορίστηκε η εξέταση της υπόθεσης για τις 25 Αυγούστου 2026. Παράλληλα, η δημοτική επιχείρηση όφειλε μέσα σε προθεσμία τριών ημερών να καταθέσει τις απόψεις της σχετικά με τη χορήγηση ή μη προσωρινών μέτρων, δηλαδή για το ενδεχόμενο να ανασταλεί η εξέλιξη της διαδικασίας μέχρι να κριθεί η προσφυγή. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδρίασε εκτάκτως και διά περιφοράς στις 9 Ιουλίου.
Η απόφαση της ΔΕΥΑΡ δεν περιλαμβάνει το πλήρες κείμενο της προσφυγής ούτε παραθέτει αναλυτικά τους νομικούς ισχυρισμούς της ΑΚΤΩΡ.
Από το αντικείμενο, όμως, της προσφυγής και από τα χαρακτηριστικά της πρόσκλησης προκύπτει το πλαίσιο της αντιδικίας. Μια εταιρεία η οποία δεν προσκλήθηκε και δεν είχε δικαίωμα να καταθέσει προσφορά ζητά την ακύρωση της ίδιας της διαδικασίας με την οποία η ΔΕΥΑΡ επέλεξε τέσσερις συγκεκριμένους συμμετέχοντες.
Στο επίκεντρο του ελέγχου αναμένεται, επομένως, να βρεθεί το κατά πόσο συνέτρεχαν οι αυστηρές προϋποθέσεις για την προσφυγή στη διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Θα εξεταστεί, δηλαδή, αν υπήρχε πραγματικά τόσο επείγουσα και απρόβλεπτη ανάγκη ώστε να μην μπορεί να ακολουθηθεί μια ανοικτή διαδικασία και αν η περιορισμένη πρόσκληση μόνο τεσσάρων εταιρειών ήταν απολύτως αναγκαία και επαρκώς αιτιολογημένη.
Παράλληλα, παραμένει το ερώτημα με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένοι τέσσερις φορείς και αποκλείστηκαν εξαρχής όλοι οι υπόλοιποι από τη δυνατότητα να διεκδικήσουν τη σύμβαση.
Ο προσυμβατικός έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η προσφυγή της ΑΚΤΩΡ μπορεί να επηρεάσει άμεσα και την πορεία του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η άσκησή της εμποδίζει, καταρχάς, την υπογραφή της σύμβασης μέχρι να αποφανθεί η ΕΑΔΗΣΥ, ενώ ενδεχόμενη αποδοχή της και ακύρωση της πρόσκλησης θα αφαιρούσε το νομικό έρεισμα ολόκληρης της διαδικασίας.
Ακόμη όμως και αν η προσφυγή απορριφθεί, αυτό δεν εξασφαλίζει αυτομάτως την έγκριση του σχεδίου σύμβασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ο προσυμβατικός του έλεγχος είναι αυτοτελής και εκτείνεται στη νομιμότητα του συνόλου της διαδικασίας. Μπορεί, επομένως, να εξετάσει ανεξάρτητα αν υπήρξε πράγματι απρόβλεπτη και κατεπείγουσα ανάγκη, αν η ανάγκη αυτή δεν οφείλεται σε ενέργειες ή παραλείψεις της ΔΕΥΑΡ και αν δικαιολογείται η παράκαμψη του ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού για ένα έργο τέτοιου οικονομικού ύψους.
Η προσφυγή της ΑΚΤΩΡ δεν προδικάζει την κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, φέρνει όμως επισήμως ενώπιον των ελεγκτικών θεσμών ακριβώς τα ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της αμφισβήτησης της διαδικασίας.
Η απόφαση του ΔΣ της ΔΕΥΑΡ
Η ίδια η ΔΕΥΑΡ χαρακτηρίζει την υπόθεση εξαιρετικά δύσκολη και σημαντική για τα συμφέροντα της επιχείρησης. Στην εισήγηση της νομικής της συμβούλου γίνεται λόγος για «μεγάλο κίνδυνο» σε περίπτωση ακύρωσης της διαδικασίας ανάθεσης.
Για την εκπροσώπησή της ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα να αναθέσει την υπόθεση στη δικηγορική εταιρεία «Ευγένιος Χριστοφιλόπουλος & Συνεργάτες». Η αμοιβή για τη σύνταξη των απόψεων επί των προσωρινών μέτρων και επί της προδικαστικής προσφυγής ανέρχεται σε 2.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, συνολικά 2.480 ευρώ.
Η ανάθεση καλύπτει και το ενδεχόμενο συνέχισης της διαφοράς ενώπιον διοικητικού δικαστηρίου, είτε με προσφυγή της ΑΚΤΩΡ κατά της απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ είτε με ένδικα μέσα που ενδέχεται να ασκήσει η ίδια η ΔΕΥΑΡ. Για το δικαστικό αυτό στάδιο προβλέπεται πρόσθετη αμοιβή 3.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Η διαδικασία τελεί πλέον υπό έλεγχο
Η προσφυγή της ΑΚΤΩΡ αλλάζει τα δεδομένα γύρω από το έργο. Μέχρι σήμερα, η συζήτηση αφορούσε κυρίως τις πολιτικές και διοικητικές επιλογές της ΔΕΥΑΡ: την επίκληση του κατεπείγοντος, την παράκαμψη του ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού και την πρόσκληση μόνο τεσσάρων εταιρειών.
Πλέον, τα ερωτήματα αυτά μεταφέρονται στο πεδίο του ελέγχου. Η ΕΑΔΗΣΥ θα κληθεί να αποφανθεί αν η πρόσκληση και η διαδικασία που ακολούθησε η ΔΕΥΑΡ στηρίζονται νόμιμα στις εξαιρετικές διατάξεις περί κατεπείγοντος ή αν πρέπει να ακυρωθούν.
Το βέβαιο είναι ότι μία από τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες της χώρας αμφισβητεί επίσημα τον τρόπο με τον οποίο η ΔΕΥΑΡ επιχείρησε να αναθέσει ένα έργο 46,6 εκατομμυρίων ευρώ και ότι η νομιμότητα της επιλογής αυτής θα κριθεί πλέον από την αρμόδια Αρχή.
