Ρένα Παυλάκη
Η ταινία του Michael Curtiz με πρωταγωνιστές Humphrey Bogart & Ingrid Bergman θεωρείται από τις πιο εμβληματικές στην ιστορία του σινεμά. Οι πρωταγωνιστές της,οι αξέχαστες στιχομυθίες της και η μουσική της, έγιναν όλα πασίγνωστα στην λαϊκή κουλτούρα. Η ταινία σταθερά, ακόμα και σήμερα, 83 χρόνια μετά, κατατάσσεται ανάμεσα στις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών.
Επιμέλεια Ρένα Παυλάκη
Η ταινία με πρωταγωνιστές τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και την Ίνγκριντ Μπέργκμαν αποτελεί την κινηματογραφική μεταφορά του θεατρικού έργου των Μάρεϊ Μπέρνετ και Τζόαν Άλισον, με τίτλο “Everybody comes to Rick ‘s”. Η ταινία τοποθετείται στην εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και επικεντρώνεται στο δίλημμα ενός Αμερικανού που ζει στην Καζαμπλάνκα, ο οποίος έχει να επιλέξει μεταξύ της γυναίκας που αγαπάει και της βοήθειας που μπορεί να δώσει σε έναν Τσεχοσλοβάκο αντιστασιακό, σύζυγο της αγαπημένης του, ο οποίος θέλει να διαφύγει από τη γαλλοκρατούμενη Καζαμπλάνκα του Μαρόκο, ώστε να συνεχίσει τον αγώνα κατά του Γ’ Ράιχ.
Η ταινία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές, με ειδική μνεία στις ερμηνείες των Μπόγκαρτ και Μπέργκμαν. Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 26 Νοεμβρίου 1942 και οι κριτικοί της Νέας Υόρκης τη συμπεριέλαβαν στη λίστα με της καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Έχασε όμως το βραβείο των κριτικών από την ταινία Ναυάγιο στα Νερά της Κρήτης (In Which We Serve, 1942) του Νόελ Κάουαρντ.
Έλαβε περαιτέρω διαφήμιση τον Ιανουάριο του 1943, όταν έκανε πρεμιέρα στο Λος Άντζελες την ίδια περίοδο με τη Διάσκεψη της Καζαμπλάνκας. Δεδομένου ότι η ταινία έκανε γενική κυκλοφορία στις Η.Π.Α. στις αρχές του 1943, η ακαδημία του αμερικανικού κινηματογράφου αναγκάστηκε να την συμπεριλάβει στη λίστα με τις υποψήφιες ταινίες του 1943. Η ταινία συνέχισε την ανοδική της πορεία λαμβάνοντας οκτώ υποψηφιότητες για Όσκαρ, αποσπώντας τρία, μεταξύ των οποίων και Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.
Τα καλύτερα trivia
1. «Here’s looking at you, kid» — δεν υπήρχε στο σενάριο
Η πιο διάσημη ατάκα της ταινίας αυτοσχεδιάστηκε από τον Humphrey Bogart. Ήταν φράση που έλεγε συχνά στην Ingrid Bergman μεταξύ των γυρισμάτων.
2. Η Ingrid Bergman δεν ήξερε με ποιον θα καταλήξει
Το σενάριο άλλαζε συνεχώς· μέχρι την τελευταία εβδομάδα γυρισμάτων η Bergman δεν ήξερε αν η Ilsa θα φύγει με τον Rick ή τον Victor Laszlo. Ο Curtiz ήθελε να κρατήσει την ερμηνεία της «διφορούμενη» — και το πέτυχε.
3. Ο Bogart στεκόταν πάνω σε κουτί
Η Bergman ήταν πιο ψηλή· για τα κοντινά μαζί της, ο Bogart στεκόταν πάνω σε ξύλινο κουτί ώστε να φαίνονται ισοϋψείς στο κάδρο. (Ο ίδιος ήταν 1,73m, εκείνη 1,75m.)
4. Η σκηνή του «La Marseillaise» ήταν πραγματικό ξέσπασμα
Στη συγκλονιστική σκηνή όπου οι Γάλλοι «πνίγουν» τους Γερμανούς τραγουδώντας τη Μασσαλιώτιδα, πολλοί κομπάρσοι ήταν πραγματικοί πρόσφυγες από την κατεχόμενη Ευρώπη. Κάποιοι έκλαιγαν όντως από συγκίνηση.
5. Η Casablanca βγήκε στον «λάθος» χρόνο… αλλά έγινε σωστός
Η Warner σχεδίαζε να την κυκλοφορήσει το 1943. Όμως τον Νοέμβριο 1942 οι Σύμμαχοι κατέλαβαν την Καζαμπλάνκα — κι έτσι οι παραγωγοί την έβγαλαν άρον άρον στις αίθουσες για να «καβαλήσουν» το κύμα.
Αποτέλεσμα: η ταινία της στιγμής, η απόλυτη επιτυχία.
6. Δεν γυρίστηκε ούτε ένα πλάνο στην πραγματική Καζαμπλάνκα
Όλα έγιναν στα στούντιο της Warner στο Hollywood. Ακόμη και το διάσημο αεροδρόμιο με την ομίχλη δημιουργήθηκε με miniature models και με τόνους τεχνητής ομίχλης.
7. Ο Rick Blaine δεν ήταν ρόλος για τον Bogart αρχικά
Η Warner ήθελε τον Ronald Reagan, αλλά ο Reagan μπήκε στον στρατό και οι εντάσεις της εποχής ώθησαν το στούντιο να στραφεί σε έναν πιο «δραματικό» ηθοποιό.
Ο Bogart, που μέχρι τότε ήταν κυρίως σε ρόλους «σκληρών», έγινε ξαφνικά leading romantic figure.
8. Η Bergman έλεγε πως δεν είχε ιδέα ότι γύριζε «αριστούργημα»
Αργότερα παραδέχτηκε:
«Ποτέ δεν μας φάνηκε κάτι ξεχωριστό. Ήταν άλλη μια μέρα στο στούντιο.»
9. Το διάσημο τραγούδι «As Time Goes By» παραλίγο να κοπεί
Ο Max Steiner, συνθέτης της ταινίας, δεν το ήθελε. Ήθελε δική του μουσική.
Όμως… η Bergman είχε ήδη κόψει τα μαλλιά της για τον επόμενο ρόλο.
Δεν μπορούσαν να γυρίσουν ξανά σκηνές.
Άρα: το τραγούδι σώθηκε λόγω… κουρέματος.
10. Το περίφημο παλτό του Bogart
Το trench coat που φοράει ο Rick έγινε αντικείμενο εμμονής.
Σε δημοπρασία αργότερα πουλήθηκε για 144.000 δολάρια.
11. «Play it again, Sam» — δεν ειπώθηκε ποτέ
Η πιο παρεξηγημένη ατάκα στην ιστορία του κινηματογράφου.
Η Ilsa λέει: “Play it, Sam. Play ‘As Time Goes By’.”
Κανείς δεν είπε τη φράση έτσι όπως έμεινε στη λαϊκή κουλτούρα.
12. Η ταινία είχε τρεις (!) σεναριογράφους
Και όλοι δούλευαν ταυτόχρονα. Συχνά έφερναν νέο κείμενο το πρωί, λίγο πριν τα γυρίσματα.
Ο Bogart γκρίνιαζε πως:
«Δεν έχω ιδέα τι κάνω σε αυτή τη σκηνή μέχρι να δω το χαρτί».
