Ρένα Παυλάκη
Μια Ευρώπη που βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή όσον αφορά την άμυνα, την ενεργειακή μετάβαση, την τεχνολογική υστέρηση, τις μεταβαλλόμενες διεθνείς ισορροπίες και την αβέβαιη πολιτική συνοχής περιέγραψε ο διεθνολόγος Μιχάλης Καβουκλής, μιλώντας στοn Real Voice 99,5 και τη Ρένα Παυλάκη, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις, με την Ελλάδα να διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται.
Αναφερόμενος στον Ρωσικό κίνδυνο και στο προπολεμικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης που βρίσκονται σε προετοιμασία για ενδεχόμενη πολεμική σύρραξη, ενώ το ΝΑΤΟ επαναπροσδιορίζει ρόλο και στρατηγική, ο κ. Καβουκλής δήλωσε: «Η Ευρώπη έχει βρεθεί ξαφνικά σε έναν πραγματικό κόσμο. Εμείς ως Έλληνες ζούσαμε πάντα με έναν απειλητικό γείτονα. Τώρα, οι Σκανδιναβοί και η Ανατολική Ευρώπη βιώνουν τη δική τους Τουρκία: είναι η Ρωσία. Καταλαβαίνουν για πρώτη φορά τι σημαίνει αναθεωρητική δύναμη». Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, εξηγεί και τη ριζική αλλαγή στην ευρωπαϊκή ρητορική περί άμυνας. Η προηγούμενη εποχή κατά την οποία οι Ελληνικές αμυντικές δαπάνες προκαλούσαν κριτική έχει παρέλθει.
Ο κ. Καβουκλής αναφέρθηκε σε μια από τις βαθύτερες δομικές αλλαγές στην Ευρώπη, την αβεβαιότητα της αμερικανικής προστασίας: «Η πολιτική America First έχει αλλάξει εντελώς τα δεδομένα. Για 70 χρόνια η Ευρώπη είχε τις ΗΠΑ ως βασικό προστάτη. Αυτό δεν είναι πλέον δεδομένο. Και αυτό υποχρεώνει την Ευρώπη να επανεξετάσει τα πάντα στην άμυνα».
Κι ενώ η Ευρώπη προσπαθεί να διαμορφώσει μια πιο αυτόνομη στάση, παραμένει δεμένη στα κατάλοιπα των προηγούμενων δεκαετιών, όπως εξάρτηση από ρωσική ενέργεια και απουσία μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού. «Είχε την οικονομική δύναμη να γίνει αυτάρκης και δεν το έκανε. Εξαρτήθηκε άλλοτε από τις ΗΠΑ, άλλοτε από τη Ρωσία. Τώρα πληρώνει το τίμημα»ανέφερε.
Ανατρέχοντας στη δεκαετία του 2000, σημείωσε ότι η Ευρώπη ακολούθησε μια προσέγγιση προς τη Ρωσία που βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά σε εμπορικούς και ενεργειακούς υπολογισμούς, παραβλέποντας το στρατηγικό και γεωπολιτικό βάθος της σχέσης. Όπως εξήγησε ο Μιχάλης Καβουκλής, η Μόσχα τότε επιζητούσε μια πραγματική σύγκλιση με τη Δύση, όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση επέμεινε σε μια στενή, συναλλακτική σχέση, αφήνοντας εκτός συζήτησης τον κρίσιμο τομέα της ασφάλειας. Η Ρωσία ένιωσε ότι λαμβάνει «μόνο κενές υποσχέσεις», γεγονός που συνέβαλε στη σταδιακή μεταστροφή της, οδηγώντας στη ρήξη του 2014 με την προσάρτηση της Κριμαίας και φτάνοντας μέχρι την εισβολή στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.
Η Ελλάδα, από «αδύναμος κρίκος», σε ενεργειακό κόμβο
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο κ. Καβουκλής στην αναβάθμιση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας: «Η χώρα έχει πάρει μια πολύ καθαρή θέση υπέρ της Ουκρανίας και της Δύσης. Δεν ανήκουμε στη Δύση – είμαστε Δύση. Αυτό εκτιμήθηκε ιδιαίτερα», είπε, σημειώνοντας ότι ταυτόχρονα, η Τουρκία απομακρύνεται από το δυτικό πλαίσιο, δίνοντας έδαφος στην Ελλάδα. Όπως εξήγησε ο Μιχάλης Καβουκλής, η Άγκυρα δεν αποτελεί πλέον τον προβλέψιμο σύμμαχο αλλά ένα κράτος που επιχειρεί να ισορροπήσει ταυτόχρονα ανάμεσα σε Ρωσία, ΗΠΑ, Ισραήλ, Μέση Ανατολή και Ευρώπη, με αποτέλεσμα να καλλιεργεί αστάθεια και να χάνει την εμπιστοσύνη των παραδοσιακών της συνομιλητών. Η Δύση, που αναζητά σταθερότητα, στρέφεται όλο και περισσότερο προς την Ελλάδα. Το κενό που αφήνει η Τουρκία το καλύπτει η Ελλάδα, η οποία αναδεικνύεται σε βασικό ενεργειακό, μεταφορικό και πολιτικό κόμβο γι’ αυτό, όπως σημείωσε ο κ. Καβουκλής, «βλέπουμε σήμερα Κίνα και Αμερική να ανταγωνίζονται στην πόρτα μας». Οι εξελίξεις στα λιμάνια, οι επενδύσεις των ΗΠΑ, ακόμη και οι αντιπαραθέσεις Ουάσιγκτον–Πεκίνου «παίζονται στην ποδιά μας», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε.
Όσον αφορά την Κίνα, ο κ. Καβουκλής είπε ότι «Η Κίνα είναι ανταγωνιστής, όχι όμως εχθρός της Ευρώπης με τον ίδιο τρόπο που είναι για τις ΗΠΑ. Η ΕΕ πρέπει να μάθει να τη βλέπει με δικά της κριτήρια”.
«Η Ευρώπη δεν είναι πλέον το κέντρο του κόσμου. Και σύντομα δεν θα είναι ούτε το κέντρο των εξελίξεων. Είμαστε old world» σημείωσε ο Μιχάλης Καβουκλής, επισημαίνοντας ότι τεράστιες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ινδία αναπτύσσονται ραγδαία και διαμορφώνουν νέες πραγματικότητες. Όπως τόνισε, η Ευρώπη δεν παράγει πλέον την τεχνολογική ισχύ που απαιτεί η εποχή, ενώ άλλες περιοχές του πλανήτη κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες και αποκτούν κρίσιμο γεωπολιτικό βάρος.
Ο κ. Καβουκλής υποστήριξε ότι το μέλλον της Ευρώπης θα κριθεί από την ικανότητά της να λειτουργεί ως ομοσπονδία. «Η Ευρώπη δεν έχασε το παιχνίδι. Βρέθηκε πίσω. Ενωμένη, είναι μεγαλύτερη και ισχυρότερη από όλους. Διασπασμένη, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί ούτε τις ΗΠΑ ούτε την Κίνα». Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε το τεχνολογικό έλλειμμα της Ευρώπης: «Η Ευρώπη είναι σε τεχνολογικό έλλειμμα. Μεγάλο μέρος της ψηφιακής μας ζωής εξαρτάται από τεχνολογίες που δεν παράγονται εδώ. Είναι κρίσιμο να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογική βάση» είπε. Παρά ταύτα, υπενθύμισε ότι ο Ευρωπαίος πολίτης είναι «από τους πιο προστατευμένους ψηφιακά στον κόσμο», χάρη στο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ.
Το στοίχημα της πολιτικής συνοχής, τα νησιά και ο φόβος των περικοπών
Όσον αφορά την πολιτική συνοχής και το ενδεχόμενο περιορισμού της, λόγω της αυξημένης ανάγκης για αμυντικές δαπάνες, ο κ. Καβουκλής εξήγησε ότι όλα εξαρτώνται από δύο παράγοντες: Αν θα ισχύσουν εκ νέου οι αυστηροί κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και αν ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα δώσει προτεραιότητα σε στρατιωτικές υποδομές διπλής χρήσης (στρατιωτική κινητικότητα). «Για να ανταπεξέλθουμε στις νέες συνθήκες, η Ευρώπη πρέπει να είναι ενωμένη. Αλλά δυστυχώς δεν είναι. Οι εσωτερικές ατζέντες και οι διαφορετικές ταχύτητες διαλύουν την κοινή στρατηγική». Οι βόρειες χώρες γκρινιάζουν για τα κονδύλια συνοχής, οι νότιες προσπαθούν να διατηρήσουν τα εργαλεία ανάπτυξής τους, και όλα αυτά την ώρα που η άμυνα απορροφά όλο και μεγαλύτερους πόρους.
«Όταν οι πόροι μεταφέρονται σε μεγάλες υποδομές στρατιωτικού χαρακτήρα, προφανώς τα μικρά νησιά κινδυνεύουν να μείνουν εκτός. Το θέμα είναι να πείσουμε ότι το γεωπολιτικό μας βάρος είναι πραγματικό – όχι απλώς να το ισχυριζόμαστε» είπε. Ωστόσο, εκτίμησε ότι είναι πιθανό να δημιουργηθούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς οι ανάγκες για στέγαση, υποδομές και ενεργειακή μετάβαση είναι πλέον πιεστικές σε όλη την ήπειρο.
Στάθηκε επίσης στη σημασία της παρουσίας του Περιφερειάρχη Γιώργου Χατζημάρκου στα ευρωπαϊκά όργανα, που «δίνει φωνή στη νησιωτικότητα σε μια στιγμή που όλα παίζονται».
Ακούστε εδώ τη συζήτηση:
