Ρένα Παυλάκη
ΟΣούπερμαν φτάνει στην Αμερική ως μωρό από έναν κατεστραμμένο πλανήτη. Μεγαλώνει στο Κάνσας από μια αγροτική οικογένεια και παλεύει μια ζωή να ισορροπήσει δύο ταυτότητες.
Πρόκειται για μια αφήγηση που επαναλαμβάνεται επί 87 χρόνια – αλλά η πρόσφατη δήλωση του σκηνοθέτη της νέας ταινίας «Superman» προκάλεσε αντιδράσεις: ο ήρωας είναι μετανάστης.
«Ο Σούπερμαν είναι η ιστορία της Αμερικής», δήλωσε ο Τζέιμς Γκαν στους Times of London. «Ένας μετανάστης που ήρθε από αλλού και βρήκε θέση σε αυτή τη χώρα. Κυρίως όμως, είναι μια ιστορία που λέει πως η βασική ανθρώπινη καλοσύνη είναι μια αξία που έχουμε χάσει».
Η δήλωση έγινε την ώρα που η διοίκηση Τραμπ εντείνει τις επιχειρήσεις απέλασης μεταναστών. Τα δεξιά μέσα έσπευσαν να αντιδράσουν.
Το Fox News χαρακτήρισε την ταινία «Superwoke», ενώ η πρώην σύμβουλος του Τραμπ, Κέλιαν Κόνγουεϊ, δήλωσε: «Δεν πάμε σινεμά για να μας κάνουν μάθημα ιδεολογίας».
Ο Ντιν Κέιν, που υποδύθηκε τον ήρωα στη σειρά «Lois & Clark», προειδοποίησε ότι οι αναφορές στη μετανάστευση μπορεί να αποδειχθούν πολιτικό λάθος.
Ωστόσο, το κοινό έχει άλλη άποψη. Η ταινία της Warner Bros έκανε άνοιγμα 122 εκατ. δολαρίων και παραμένει στην κορυφή του box office. Και, όπως σημειώνουν ειδικοί της ποπ κουλτούρας, η ιδέα του Σούπερμαν ως μετανάστη μόνο καινούργια δεν είναι.
«Η αφήγηση του Σούπερμαν ως μετανάστη, ακόμη και ως πρόσφυγα, υπάρχει από την αρχή», λέει ο Ντάνι Φίνγκεροθ, συγγραφέας του Superman on the Couch.
Η πρώτη ιστορία, το 1938, δείχνει τον Καλ-Ελ να στέλνεται στη Γη από έναν καταδικασμένο πλανήτη.
«Δεν είναι μετανάστης από επιλογή. Είναι πρόσφυγας. Έρχεται, αφομοιώνεται και γίνεται όσο πιο “Αμερικανός” γίνεται», σημειώνει.
Το ίδιο συνέβη και με τους δημιουργούς του: ο Τζέρι Σίγκελ και ο Τζο Σούστερ ήταν παιδιά Εβραίων μεταναστών, που διέφυγαν από την άνοδο του αντισημιτισμού στην Ευρώπη. Γνωρίζοντας τι σημαίνει να είσαι ξένος, έπλασαν έναν ήρωα που πολεμά για τους αδύναμους, τις γυναίκες, τους εργάτες και τους καταπιεσμένους – πολύ πριν οι ΗΠΑ μπουν στον πόλεμο κατά των ναζί.
Η ταύτιση με τον Σούπερμαν παραμένει ζωντανή. Από ακαδημαϊκά πάνελ μέχρι καμπάνιες όπως το #SupermanIsAnImmigrant, η ιστορία του χρησιμοποιείται για να μιλήσει για τις εμπειρίες μεταναστών και προσφύγων στην Αμερική.
«Δεν μπορείς να πολιτικοποιήσεις την αλήθεια», έγραψαν οι συντελεστές της εκστρατείας. «Ο Σούπερμαν είναι “παράνομος αλλοδαπός” εδώ και 87 χρόνια».
Για τον Χοσέ Αντόνιο Βάργκας, πρώην «άνθρωπο χωρίς χαρτιά» και ιδρυτή του οργανισμού Define American, η νέα ταινία άνοιξε ξανά έναν διάλογο: «Άνθρωποι που ποτέ δεν μου μιλούσαν για τη μετανάστευση, τώρα μου μιλούν. Αυτό είναι τεράστιο».
Βέβαια, η μεταναστευτική ταυτότητα του ήρωα δεν τονίζεται πάντα. Ο Φίνγκεροθ υπενθυμίζει ότι η εξήγηση της καταγωγής του αρχικά ήταν ένα απλό σεναριακό τρικ, για να δικαιολογηθούν οι υπερδυνάμεις του. Άλλες εποχές τον έδειχναν να κατάγεται από την Κάνσας ή αλλού, ανάλογα με τις ανάγκες της ιστορίας.
Αυτό όμως που δεν αλλάζει είναι η δυνατότητα του ήρωα να μιλάει στους πάντες. «Οι υπερήρωες είναι outsiders», λέει ο Φίνγκεροθ.
«Και η δύναμη των μύθων τους είναι πως όλοι μπορούν να δουν τον εαυτό τους μέσα τους».
Ίσως γι’ αυτό προκαλούν ακόμα τόσο πάθος. Την περασμένη εβδομάδα, η διοίκηση Τραμπ ανήρτησε στο διαδίκτυο μια παραλλαγή της αφίσας της νέας ταινίας, όπου ο πρόεδρος εμφανιζόταν σαν Σούπερμαν.
Αλλά λίγες ημέρες αργότερα, σε ανάρτηση του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, το σύμβολο που συνδέθηκε με τους μετανάστες δεν ήταν ο Άνθρωπος από Ατσάλι – ήταν ο εξωγήινος ET, με το σύνθημα: «GO HOME».
Πηγή: CNN
kathimerini.gr
