Η αποκάλυψη και φωταγώγηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας εμπνευσμένης από τη Νίκη της Σαμοθράκης στον νέο κυκλοφοριακό κόμβο της εισόδου του αεροδρομίου της Ρόδου αποτέλεσε την αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από την ταυτότητα του τόπου, τον δημόσιο χώρο και την ποιότητα ζωής στην πόλη. Μπορεί να ξεκίνησε ως ένα έργο αισθητικής παρέμβασης, η συζήτηση που άνοιξε όμως δείχνει ότι αγγίζει το διαχρονικό ερώτημα για το πώς ένας τόπος τιμά την ιστορία του, διαμορφώνει την ταυτότητά του και χτίζει το μέλλον του.

Ο αρχιτέκτονας Γιώργος Σάββενας, φιλοξενούμενος στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη, χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη παρέμβαση κάτι πολύ περισσότερο από ένα αισθητικό έργο, υποστηρίζοντας ότι οι πόλεις έχουν ανάγκη όχι μόνο από υποδομές αλλά και από σύμβολα που εμπνέουν, μορφώνουν και συνδέουν το παρόν με την ιστορική μνήμη.

«Όταν η πολιτική συναντά την αρχιτεκτονική σκέψη, παύει να είναι απλή διαχείριση της καθημερινότητας και γίνεται πράξη δημιουργίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, σχολιάζοντας την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου να τοποθετήσει στην είσοδο του νησιού μια σύγχρονη εικαστική αναφορά σε ένα από τα σημαντικότερα έργα της ελληνιστικής τέχνης.

“Θα ξεκινήσω με ένα σύντομο σχόλιο σχετικά με την τοποθέτηση του κυρίου Χατζημάρκου, του Περιφερειάρχη, σχετικά με το έργο στον κόμβο του αεροδρομίου. Πραγματικά εντυπωσιάστηκα, άκουσα λέξη προς λέξη όλη την τοποθέτησή του και αν μου επιτρέπετε θα πω ότι μίλησε και σαν αρχιτέκτονας. Θεωρώ ότι όταν η πολιτική συναντά την αρχιτεκτονική σκέψη –  είναι ένας πολύ διαφορετικός τρόπος σκέψης η αρχιτεκτονική σκέψη – παύει να είναι απλή διαχείριση.  Παύει να είναι απλή διαχείριση της καθημερινότητας και γίνεται πράξη δημιουργίας. Η πολιτική μετατρέπεται και γίνεται η τέχνη να δίνεις μορφή στα όνειρα μιας κοινωνίας. Και το έχουμε πολύ ανάγκη . Να συνδέσουμε την ιστορία με το μέλλον και να χτίσουμε έναν τόπο ανθρώπινο, με περισσότερη ψυχή. Αναφερθήκατε πολλές φορές σήμερα στην τοποθέτησή σας στη λέξη ψυχή. Είναι η λέξη που για μένα σημαίνει τα πάντα. Είναι κάτι περισσότερο από συναίσθημα, είναι κάτι περισσότερο από όραμα και το έχουν ανάγκη οι γενιές που έρχονται”, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία που έχουν οι παρεμβάσεις με συμβολικό χαρακτήρα για την εξέλιξη μιας κοινωνίας.

«Οι κοινωνίες προοδεύουν όχι μόνο με έργα υποδομής, αλλά και με έργα συμβολισμού. Με έργα που τιμούν την ιστορία, εμπνέουν τους ανθρώπους και κυρίως τους νέους και δίνουν ψυχή στον τόπο», τόνισε.

Η συζήτηση  άγγιξε τις παθογένειες του αστικού περιβάλλοντος της Ρόδου. Ο κ. Σάββενας μίλησε για μια πόλη που, παρά τον τεράστιο ιστορικό και πολιτιστικό της πλούτο, συχνά αντιμετωπίζει τον δημόσιο χώρο ως κάτι αυτονόητο ή δευτερεύον, ενώ επεσήμανε πως η αισθητική δεν αφορά μόνο τα κτίρια αλλά συνολικά τον τρόπο ζωής μιας κοινωνίας.

«Η αισθητική δεν πρέπει να περιορίζεται στα στενά όρια της αρχιτεκτονικής. Αφορά τον τρόπο που ζούμε, τον τρόπο που συναντιόμαστε, τον τρόπο που φροντίζουμε τον τόπο μας», σημείωσε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη σχέση της πόλης με τη θάλασσα, τονίζοντας ότι η Ρόδος, παρότι περιβάλλεται από νερό, “έχει ουσιαστικά γυρίσει την πλάτη στο μεγαλύτερο φυσικό της πλεονέκτημα”. Όπως είπε, οι σύγχρονες πόλεις αναζητούν διεξόδους προς το υγρό στοιχείο, ενώ η Ρόδος εξακολουθεί να διατηρεί φυσικά και λειτουργικά εμπόδια ανάμεσα στον αστικό ιστό και το παραλιακό της μέτωπο.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στις γειτονιές, τις οποίες χαρακτήρισε θεμελιώδη κύτταρα της πόλης.

«Οι μεγάλες πόλεις δεν χτίζονται από τα κέντρα τους αλλά από τις γειτονιές τους», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι η αναβίωση της έννοιας της κοινότητας είναι βασική προϋπόθεση για να αποκτήσει ξανά η πόλη ανθρώπινο χαρακτήρα. Δημόσιοι χώροι συνάντησης, πολιτιστικές δράσεις, εθελοντισμός και συμμετοχή των κατοίκων είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, τα στοιχεία που μπορούν να ξαναδώσουν ζωή στις τοπικές κοινωνίες.

Παράλληλα, δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η ευθύνη για την εικόνα των πόλεων δεν ανήκει αποκλειστικά στους αιρετούς.

«Δεν ευθύνονται μόνο οι πολιτικοί. Ευθυνόμαστε και εμείς οι πολίτες. Καμία πόλη δεν αλλάζει μόνη της. Χρειάζεται σχέδιο, συνεργασία και συνέργεια από όλους», ανέφερε.

Αναφερόμενος ειδικά στη νέα εικαστική παρέμβαση της «Νίκης της Σαμοθράκης», εξέφρασε την πεποίθηση ότι τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία μιας διαφορετικής αντίληψης για τον δημόσιο χώρο.

«Αυτό που συμβαίνει στον κόμβο δεν είναι μόνο ένα έργο τέχνης. Είναι μια αρχή. Μας βάζει σε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης για την ιστορία, τον πολιτισμό, την αισθητική και τελικά για την ίδια την πόλη», σημείωσε.

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Γιώργος Σάββενας επέστρεψε στη λέξη που κυριάρχησε σε όλη τη διάρκεια της συνέντευξης και η οποία, όπως είπε, συμπυκνώνει όλα όσα λείπουν σήμερα από τον δημόσιο διάλογο για τις πόλεις:

«Η πόλη που θέλουμε να ζήσουμε είναι μια πόλη με γειτονιές που έχουν ψυχή».

Ακούστε τον εδώ: