Ρένα Παυλάκη
Η συζήτηση γύρω από την επόμενη μέρα της Πολιτικής Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης , δηλαδή των προγραμμάτων που στη χώρα μας γνωρίζουμε ως «ΕΣΠΑ» , έχει πλέον περάσει από το επίπεδο της τεχνικής διερεύνησης στη σφαίρα των σοβαρών πολιτικών διεργασιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταθέσει πρόταση που αλλάζει τον τρόπο κατανομής και διαχείρισης των πόρων μετά το τέλος της τρέχουσας περιόδου 2021–2027, (με υλοποίηση έως το 2029). Και αυτή η πρόταση έχει σημάνει «συναγερμό» στην Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ευρώπης.
Της Ρένα Παυλάκη
Για το θέμα ενημέρωσε πρόσφατα το Περιφερειακό Συμβούλιο ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, ο οποίος παρακολουθεί επισταμένως το θέμα και με τις ιδιότητές του ως προέδρου της ΕΝΠΕ και αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, ενώ μιλώντας στο Πρωινό Xpress του RV και τη Ρένα Παυλάκη, η Αντιπεριφερειάρχης Διοικητικής Μεταρρύθμισης Χαρούλα Γιασιράνη περιέγραψε με σαφήνεια τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτή η εξέλιξη , όχι μόνο για την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, αλλά για το σύνολο των τοπικών κοινωνιών της χώρας και της Ευρώπης.
Η πρόταση της Κομισιόν, όπως εξηγεί η κα Γιασιράνη, προβλέπει μια θεμελιώδη αλλαγή: οι πόροι της Πολιτικής Συνοχής να μεταφερθούν προς διαχείριση στα εθνικά κυβερνητικά κέντρα, αφαιρώντας ουσιαστικά από Περιφέρειες και Δήμους τον θεσμικό ρόλο στον σχεδιασμό και στην παρακολούθηση των προγραμμάτων.
«Σήμερα, οι τοπικές κοινωνίες, μέσω των φορέων τους, συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στη διαχείριση των προγραμμάτων. Υπάρχουν Επιτροπές Παρακολούθησης με θεσμικούς, κοινωνικούς και παραγωγικούς φορείς. Η Ευρώπη λειτουργεί από κάτω προς τα πάνω», σημειώνει. «Αυτό προτείνεται να καταργηθεί».
Η εξέλιξη αυτή, τονίζει, δεν είναι απλώς διαδικαστική. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, το μοντέλο της αποκέντρωσης και της εγγύτητας με τον πολίτη, ένα θεμέλιο που διασφάλισε ότι η Ευρώπη παραμένει ένωση περιφερειών και όχι μόνο κυβερνήσεων.
Η αλλαγή μοιάζει να εμπνέεται από το μοντέλο του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, όπως ανέφερε ο Περιφερειάρχης κατά την ενημέρωσή του στο Περιφερειακό Συμβούλιο. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που διαχειρίζεται κεντρικά η κυβέρνηση και όχι οι περιφέρειες. Ένα μοντέλο που, παρά τις χρηματοδοτήσεις που έδωσε, αποδεικνύεται βραδυκίνητο και λιγότερο αποτελεσματικό, με την απορρόφηση πόρων να μένει πίσω και τις παρατάσεις να διαδέχονται η μία την άλλη.
«Τα Υπουργεία δεν έχουν την ικανότητα και την εγγύτητα που έχουν οι περιφερειακοί μηχανισμοί», τονίζει η κα Γιασιράνη. «Αντίθετα, το Νότιο Αιγαίο καταγράφει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά απορρόφησης στη χώρα».
Για το ευρύ κοινό, όπως είπε, το ΕΣΠΑ συχνά παραπέμπει σε έργα υποδομής. Όμως στην περίπτωση του Νοτίου Αιγαίου , με την κατανομή και την ιεράρχηση των αναγκών των νησιών, ο αντίκτυπος είναι πρωτίστως κοινωνικός.
Ενδεικτικά ανέφερε ότι χάρη σε ευρωπαϊκούς πόρους:
-
Ενισχύονται και αναβαθμίζονται νοσοκομεία και δομές υγείας
-
Χιλιάδες οικογένειες εξασφαλίζουν vouchers για παιδικούς σταθμούς
-
Υποστηρίζονται δομές για ηλικιωμένους, ΑμεΑ και παιδιά
-
Προχωρά ο σχεδιασμός για το ακτινοθεραπευτικό κέντρο
-
Θωρακίζονται κοινωνικές υπηρεσίες, από τα Κέντρα Κοινότητας έως τους συμβουλευτικούς σταθμούς
“Πρόκειται για πολιτικές που «κρατούν όρθιες» νησιωτικές κοινωνίες με αυξημένες ανάγκες. Αυτές οι πολιτικές σχεδιάστηκαν εδώ, όχι σε ένα γραφείο στις Βρυξέλλες ή στην Αθήνα. Και αυτό είναι το κρίσιμο διακύβευμα”, τονίζει η Αντιπεριφερειάρχης
Η συζήτηση ωστόσο δεν αφορά μόνο τον τρόπο διαχείρισης, αλλά και τον συνολικό προϋπολογισμό της Συνοχής.
Οι χώρες του Βορρά, σε ένα περιβάλλον αυξημένων αμυντικών προτεραιοτήτων, πιέζουν εδώ και πολύ καιρό για μείωση κονδυλίων. Συνεπώς, όπως τονίζει η κα Γιασιράνη, ακόμη και αν παραμείνει η περιφερειακή διαχείριση, «ορατός είναι ο κίνδυνος δραστικής περικοπής».
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου ωστόσο εμφανίζεται αισιόδοξη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (με πάνω από 90.000 δήμους και εκατοντάδες περιφέρειες) θα αντιδράσει συντονισμένα. Και η παρουσία του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου ως αντιπροέδρου της αποτελεί, όπως τονίστηκε, ένα στρατηγικό πλεονέκτημα:
«Έχουμε ενημέρωση και έχουμε και τη δυνατότητα να δώσουμε τη μάχη εκεί που πρέπει. Με διεκδίκηση και ισχυρή τεκμηρίωση, όλα μπορούν να επιτευχθούν» κατέληξε.
Ακούστε εδώ τη συνομιλία
