Ρένα Παυλάκη
Την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Αστυπάλαιας υπογραμμίζει ο Μπάμπης Νικολάκης, δημοτικός σύμβουλος της πλειοψηφίας στο Δημοτικό Συμβούλιο Αστυπάλαιας, μιλώντας στον RV και τη Ρένα Παυλάκη, υπερασπιζόμενος την πρόταση που συγκέντρωσε ευρεία στήριξη στο Δημοτικό Συμβούλιο για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Όπως τονίζει, η πλήρης απαγόρευση δόμησης θα οδηγούσε σε απαξίωση της γης των ντόπιων κατοίκων, ενώ για την επένδυση που χαρακτηρίστηκε «φαραωνική» κάνει λόγο για υπερβολικούς χαρακτηρισμούς που δημιούργησαν μεγαλύτερη ανησυχία απ’ όση δικαιολογούσαν τα πραγματικά δεδομένα.
Για τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, εξήγησε ότι η απόφαση κλήθηκε να κινηθεί ανάμεσα σε δύο διαφορετικές λογικές: από τη μία μία πιο «ρομαντική», όπως τη χαρακτηρίζει, προσέγγιση του δημάρχου, και από την άλλη μία πρόταση που συνδιαμορφώθηκε από μέλη τόσο της πλειοψηφίας όσο και της μειοψηφίας. Η δεύτερη, όπως τονίζει, συγκέντρωσε ευρεία συναίνεση, λαμβάνοντας τους διπλάσιες ψήφους από την πρόταση της δημοτικής αρχής και εξασφαλίζοντας τη στήριξη ολόκληρης της αντιπολίτευσης αλλά και τεσσάρων συμβούλων της συμπολίτευσης. Βασικό επιχείρημα της πρότασης είναι η προστασία της ιδιοκτησίας των κατοίκων, σε ένα νησί όπου — όπως υπογραμμίζεται — το 90% έως 95% των εκτάσεων ανήκει σε Αστυπαλίτες.
«Δεν γίνεται να απαξιώσουμε την περιουσία των συμπατριωτών μας», σημειώνει χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η πλήρης απαγόρευση δόμησης σε μεγάλες εκτάσεις θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μαζικές πωλήσεις γης «για ένα κομμάτι ψωμί», ανοίγοντας τον δρόμο για συγκέντρωση ιδιοκτησιών σε επενδυτικά σχήματα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση που επικράτησε επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αναπτυξιακή προοπτική του νησιού. Ήδη προβλέπονται σημαντικοί περιορισμοί, καθώς το 30% της Αστυπάλαιας είναι δασική έκταση, ενώ τμήματα εντάσσονται σε καθεστώς Natura. Παράλληλα τίθενται αυστηρές προϋποθέσεις δόμησης, όπως αποστάσεις από τη θάλασσα, απαίτηση πρόσοψης σε αναγνωρισμένο δημόσιο δρόμο και περιορισμός των σημείων όπου μπορεί να αναπτυχθεί τουριστική δραστηριότητα.
Ενδεικτικό είναι ότι η πρόταση δεν επιτρέπει ξενοδοχειακές μονάδες άνω των 1.500 τετραγωνικών μέτρων και αυτό μόνο σε συγκεκριμένα σημεία. «Δεν επιθυμούμε άναρχη δόμηση παντού», τονίζει, εξηγώντας ότι στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού προβλέπεται αποκλειστικά κατοικία και μάλιστα με αυστηρές διαδικασίες. Σύμφωνα με τις ίδιες δηλώσεις, οι μελετητές έχουν παρουσιάσει τρία σενάρια για την Αστυπάλαια, με το δεύτερο — που θεωρείται επικρατέστερο — να βρίσκεται «πάρα πολύ κοντά» στην πρόταση της πλειοψηφίας των συμβούλων. Οι διαφοροποιήσεις αφορούν κυρίως μικρές επεκτάσεις δυνατοτήτων δόμησης σε συγκεκριμένες περιοχές, αλλά και τη δυνατότητα δημιουργίας αγροτουριστικών δραστηριοτήτων ή μικρών επιχειρήσεων σε ορεινά περάσματα. «Δεν θέλουμε δόμηση παντού. Θέλουμε ισορροπία», υπογραμμίζει, εκτιμώντας ότι το 80% έως 90% της τοπικής κοινωνίας στηρίζει τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.
“Η Αστυπάλαια είναι ένα από τα πιο αραιοκατοικημένα νησιά του Νοτίου Αιγαίου και η πρότασή μας είναι κοντά στο επικρατέστερο σενάριο των μελετητών. Επειδή οι ιδιοκτησίες του νησιού μας, σε ποσοστό 90-95%, ανήκουν σε Αστυπαλίτες, σε ντόπιους, δεν γίνεται να απαξιώσουμε την περιουσία των συμπατριωτών μας. Με αυτόν τον τρόπο, αν δεν έχουν καθόλου δυνατότητα δόμησης — όπως πρότεινε η άλλη πρόταση, η οποία διαφοροποιούσε πάρα πολλά σημεία — οι ιδιοκτησίες δεν θα έχουν καμία αξία και είναι πολύ εύκολο να μεταβιβαστούν σε εταιρείες που μπορούν να περιμένουν, να τα αγοράσουν Η ίδια μας η πρόταση δεν επιτρέπει πάνω από 1.500 τετραγωνικά για ξενοδοχεία, και αυτό σε λίγα σημεία του νησιού. Δεν επιθυμούμε άναρχη δόμηση παντού. Στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού επιτρέπουμε μόνο κατοικίες, και αυτό ύστερα από πολύ δύσκολες διαδικασίες. Αυτό νομίζω ότι θα δώσει ανάπτυξη στο νησί και όχι η πρώτη πρόταση. Γι’ αυτό και η δική μας πρόταση είχε μεγάλη πλειοψηφία. Πρόκειται, λοιπόν, για μία πιο ρεαλιστική πρόταση, που δεν θα απαξιώνει τις περιουσίες των ντόπιων κατοίκων, οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι οι ιδιοκτήτες των εκτάσεων”, δήλωσε μεταξύ άλλων.
Η επένδυση που χαρακτηρίστηκε “φαραωνική”
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοποθετήσεις του και για την επένδυση που πριν από δύο χρόνια απασχόλησε έντονα την κοινή γνώμη και χαρακτηρίστηκε από μερίδα των μέσων ενημέρωσης “φαραωνική” επένδυση “μαμούθ” κλπ. Ο ίδιος απορρίπτει τον χαρακτηρισμό, σημειώνοντας ότι η δημόσια συζήτηση δημιούργησε μεγαλύτερο φόβο απ’ όσο δικαιολογούσαν τα πραγματικά δεδομένα. Όπως εξηγεί, ο επενδυτής διαθέτει έκταση περίπου 2.000.000 τετραγωνικών μέτρων και ζητούσε ειδικό πολεοδομικό σχέδιο για δόμηση 20.000 τετραγωνικών σε περιοχή που χαρακτηρίζεται από τον ίδιο ως «το πιο υποβαθμισμένο σημείο του νησιού». «Παρουσιάστηκε σαν να επρόκειτο να φτιαχτεί άλλη μία Αστυπάλαια», αναφέρει, προσθέτοντας ότι υπό όρους και με σεβασμό στη φυσιογνωμία του τόπου δεν θα ήταν αντίθετος σε μία τέτοια ανάπτυξη. Η πρόθεση που είχε διατυπωθεί ανεπίσημα, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορούσε ξενοδοχείο περίπου 120 κλινών και διάσπαρτες κατοικίες, σε έκταση χωρίς άμεση πρόσβαση σε παραλία ή οδικό δίκτυο.
Παρότι αρχικά το νησί εμφανίστηκε σχεδόν σύσσωμο αντίθετο, η στάση της τοπικής κοινωνίας φαίνεται να διαφοροποιείται. Όπως σημειώνει, περίπου 200 έως 300 κάτοικοι υπέγραψαν υπέρ της επένδυσης υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν αυστηροί όροι: μικρού όγκου λευκά κτίσματα και πλήρης σεβασμός στη φυσιογνωμία της Αστυπάλαιας.
«Κάθε επένδυση δημιουργεί θέσεις εργασίας», τονίζει, επισημαίνοντας άλλη μια διάσταση του ζητήματος. Η Αστυπάλαια, με περίπου 1.200 κατοίκους σε έκταση 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων, παραμένει από τα πιο αραιοκατοικημένα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, όταν περιοχές με αντίστοιχη ή μικρότερη έκταση, όπως η Κάλυμνος ή η Πάτμος, έχουν πολλαπλάσιο πληθυσμό. «Έχει φύγει πολύς κόσμος. Χρειαζόμαστε επενδύσεις για να φέρουν κόσμο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Μεταξύ άλλων ανέφερε:
“Καταρχάς, διαφωνώ με τον όρο «φαραωνική επένδυση». Φοβίσαμε λίγο περισσότερο απ’ όσο έπρεπε τον κόσμο. Ο ιδιοκτήτης είχε δύο εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα και ζητούσε να κάνει ειδικό πολεοδομικό σχέδιο για να χτίσει 20.000 τετραγωνικά. . Και μιλάμε για το χειρότερο σημείο του νησιού, το πιο υποβαθμισμένο, όπου ζητούσε — με ειδικό σχέδιο — να χτίσει 20.000 τετραγωνικά. Εγώ δεν ήμουν αντίθετος με αυτή την επένδυση αν υλοποιούνταν έτσι. Όπως και πολλοί άλλοι Αστυπαλίτες δεν ήταν αντίθετοι. Παρουσιάστηκε όμως σαν να επρόκειτο να φτιάξει άλλη μία Αστυπάλαια. Δεν ήταν έτσι. Νομίζω φοβίσαμε περισσότερο τον κόσμο. Γενικά, δεν είμαι κατά των επενδύσεων όταν τηρούνται οι όροι δόμησης και η φυσιογνωμία του νησιού. Τα 20.000 τετραγωνικά, στο πιο υποβαθμισμένο σημείο του νησιού, δεν νομίζω ότι θα άλλαζαν το τοπίο. Κι εγώ όταν το διάβασα φοβήθηκα. Διαβάζοντας όμως τι πραγματικά ζητάει, τα 20.000 τετραγωνικά — αν και εύχομαι να μην είναι ένα ενιαίο κτίριο, γιατί πολεοδομικά δεν μπορεί να πάρει τέτοια άδεια — σε τόσο μεγάλη έκταση, δεν θα ήμουν αντίθετος, εφόσον υπάρχουν όροι. Δηλαδή σπιτάκια διάσπαρτα σε μια μεγάλη έκταση. Ο επενδυτής έρχεται πολλά χρόνια στην Αστυπάλαια και είχε αγοράσει το κτήμα όταν δεν είχε αξία. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί αν δεν δώσουμε αξία στα κτήματα, θα εμφανιστούν πολλοί τέτοιοι επενδυτές. Είναι σημαντικό για όσους φοβούνται να το σημειώσουμε αυτό. Δεν είναι κάτι που με ενοχλεί, ιδιαίτερα στο σημείο που βρίσκεται: πάνω από σκουπιδότοπο ουσιαστικά, χωρίς κοντινή παραλία, χωρίς θέα θάλασσα και χωρίς δρόμους. Και αν ο ίδιος εξασφαλίσει ότι θα λύσει το θέμα του νερού — με γεωτρήσεις, αφαλάτωση ή άλλα μέσα — πράγματα που εμείς ως Δήμος δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να λύσουμε. Όπως σας είπα, κι εγώ στην αρχή φοβήθηκα. Όταν όμως έγιναν τα Δημοτικά Συμβούλια και ακούστηκαν πράγματα, ενώ αρχικά το νησί ήταν σχεδόν σύσσωμο κατά της επένδυσης, είχαμε περίπου 200-300 υπογραφές κατοίκων που είπαν ότι, εφόσον τηρηθούν οι όροι δόμησης — κτίσματα λευκά, μικρών όγκων, χωρίς αλλοίωση της φυσιογνωμίας — δεν είναι αντίθετοι. Γιατί κάθε επένδυση δημιουργεί θέσεις εργασίας για το νησί. Νομίζω ότι σήμερα οι περισσότεροι λένε «ναι», εφόσον το κράτος και ο επενδυτής εξασφαλίσουν ότι θα τηρηθούν οι όροι δόμησης και ότι θα γίνει κάτι που θα ταιριάζει στην Αστυπάλαια. Ακόμη κι αν φτιάξεις μία δεύτερη Αστυπάλαια, πάλι θα είμαστε το δεύτερο πιο αραιοκατοικημένο νησί του Νοτίου Αιγαίου. Έχουμε περίπου 100 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 1.200 κατοίκους. Η Κάλυμνος, με ίδια περίπου έκταση, έχει 15.000 κατοίκους. Η Πάτμος, που είναι το ένα τρίτο της Αστυπάλαιας, έχει τριπλάσιο πληθυσμό. Έχει φύγει και πολύς κόσμος. Γι’ αυτό χρειαζόμαστε επενδύσεις, για να φέρουν κόσμο. Και είναι σημαντικό ότι ένα μικρό ξενοδοχείο ή μία βίλα σε όμορφο σημείο είναι καλύτερο από το να μείνει μία τεράστια έκταση στα χέρια κάποιου που μπορεί να κάνει κάτι που δεν θα μας αρέσει.”
Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη επένδυση δεν μπορεί να προχωρήσει με τα σημερινά δεδομένα, καθώς — όπως επισημαίνει — μετά την ολοκλήρωση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου θα πρέπει να κατατεθεί νέα πρόταση προς το κράτος για έγκριση, πλήρως προσαρμοσμένη στους νέους κανόνες που θα ισχύσουν.
