Ρένα Παυλάκη
Το ντοκιμαντέρ του Χρήστου Γόδα «Anthropause» σχετίζεται με την διακοπή της ανθρώπινης δραστηριότητας εξ αιτίας της πανδημίας.
Η ταινία «Anthropause» έχει πάρει τον τίτλο της από την ομώνυμη λέξη. Είναι από εκείνες τις νέες λέξεις που κάθε Δεκέμβριο το λεξικό της Οξφόρδης εισάγει επισήμως στο Αγγλικό λεξιλόγιο. Οι συγκεκριμένες νέες λέξεις προκύπτουν από τα τεκταινόμενα στον πλανήτη που συμβαίνουν κάθε χρονιά. Τον Δεκέμβριο του 2020 η πιο αντιπροσωπευτική λέξη της νέας πραγματικότητας προερχόταν από τη σύνθεση των ελληνικών λέξεων άνθρωπος και παύση, anthropause. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2020 σε μελέτη του Πανεπιστημίου του Σικάγο για την εμφάνιση άγριας ζωής κοντά στα αστικά κέντρα αναφέροντας ως αιτία του φαινομένου τη λέξη anthropause που νοηματοδοτεί την παγκόσμια διακοπή της ανθρώπινης δραστηριότητας εξ αιτίας της πανδημίας.
Η συγκεκριμένη λέξη γίνεται κι η αφορμή για τον ντοκιμαντερίστα Χρήστο Γόδα να ξεκινήσει το κινηματογραφικό ταξίδι του με αφετηρία το νησί της Σύμης και το μοναστήρι της όπου χιλιάδες άνθρωποι συρρέουν πιστεύοντας στα θαύματα, φτάνοντας μέχρι την άδεια από ανθρώπους ελέω Covid 19 Νέα Υόρκη. O σκηνοθέτης ερευνά τη σχέση του ανθρώπου με την πίστη και τη γνώση, με το τυχαίο και το πεπρωμένο, με το φυσικό και το μεταφυσικό. Θρησκευτικοί εκπρόσωποι (ο Ηγούμενος του Πανορμίτη, o Μητροπολίτης Σύμης, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος) καθώς και απλοί πιστοί καταθέτουν τη δική τους θαυματουργική εμπειρία απέναντι στην πλευρά της γνώσης όπου διακεκριμένοι επιστήμονες όπως ο Δημήτρης Νανόπουλος και ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης αναπτύσσουν τις συναρπαστικές και εμπεριστατωμένες θεωρίες τους.
Έχει ενδιαφέρον το φιλμ καθώς ο προβληματισμός του Γόδα δεν αφορά μόνο την παραπάνω σχέση αλλά επιχειρεί να ανιχνεύσει και τη μοναξιά του ανθρώπου που εντείνεται λόγω της αγωνίας για το μέλλον του στον πλανήτη. Η ταινία που συμμετείχε στο διαγωνιστικό κομμάτι του 24ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης έκανε την επίσημη πρεμιέρα της στην Αθήνα τη Δευτέρα 3 Απριλίου.
Κριτική από το flix.gr
Η «ανθρωπόπαυση», όπως λέει το νέο ντοκιμαντέρ του Χρήστου Γόδα αλλά και η σύγχρονη κοινωνιολογία, συνέβη την εποχή τής πανδημίας, ιδιαίτερα τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2020, όταν η ανθρώπινη δραστηριότητα σ’ ολόκληρο τον πλανήτη μειώθηκε σημαντικά, δίνοντας ελευθερία κινήσεων στα υπόλοιπα, λιγότερο αστικοποιημένα πλάσματα του πλανήτη.
Μ’ αυτή την ιδέα στο μυαλό, η ταινία περιπλανιέται από την άδεια μητρόπολη τής Νέας Υόρκης ως το μικρό νησί του Αιγαίου και παραπέρα, αποτυπώνοντας τη μεταβολή στον κόσμο μας κι αναζητώντας τα βαθύτερα αίτιά της – τουλάχιστον αυτή μοιάζει να είναι η πρόθεσή της.
Η πίστη και η επιστήμη, η τεχνολογία και η παράδοση, το σήμερα και το χτες (σε αναμονή του αύριο), τα αξιώματα και τα μυστήρια, η φύση, τα ζώα, ο βυθός, οι ουρανοξύστες, οι πολυσύχναστοι ή ερημωμένοι ασφαλτόδρομοι, η μετανάστευση κι η ταξική ανισότητα, είναι ζευγάρια που συγκρούονται και σμίγουν στην ταινία, καθώς εκπρόσωποι πνευματικών ή επιστημονικών τάσεων (από τον Δημήτρη Νανόπουλο, ως την άτεκνη μάνα που τής χάρισε παιδί ο Άγιος), μιλούν στην κάμερα.
Ωστόσο, από τη μια πλευρά, τις ψηφίδες αυτού του σύμπαντος, ο Γόδας δεν βρίσκει τον τρόπο να τις δομήσει σ’ ένα συγκροτημένο σύνολο, αφήνοντάς τες, ατάκτως ερριμμένες, να ξεκινούν μια αφήγηση που μας προσπερνά και συνεχίζει για άγνωστη διαδρομή. Κι από την άλλη, άγνωστο αν σκόπιμα ή από αδυναμία, η ιδεολογία τής ταινίας είναι τόσο συνδεδεμένη με τη θρησκεία, μάλιστα την ορθόδοξη χριστιανική, με το θαύμα, με τον προστάτη Θεό που τιμώρησε τους άπιστους με μια πανανθρώπινη καταστροφή, που, σιγά-σιγά, το σημείο επικοινωνίας με την ταινία χάνεται στη σφαίρα μιας μονόπλευρης φιλοσοφίας χωρίς απορίες.
