Νατάσα Παμπρή
Να αξιοποιηθούν τα ναυάγια της Λέρου, τα οποία κρύβουν έναν απίστευτο θησαυρό στο βυθό, με κυριότερο το «Βασίλισσα Όλγα», που αποτελεί και ένα από τα σημαντικότερα ναυάγια της Μεσογείου, δήλωσε μιλώντας στον Real Voice 99.5 και τον Τέρη Χατζηιωάννου, ο κορυφαίος Έλληνας δύτης Κώστας Θωκταρίδης.
της Νατάσας Παμπρή
“Η Λέρος έχει πάρα πολύ σημαντικά ναυάγια, έχει απίστευτη ιστορία και υπάρχει και ποιοτικό υλικό, το οποίο βοηθάει πάρα πολύ στο να μπορεί να προωθεί αυτά τα ναυάγια”, ανέφερε σχετικά ο επαγγελματίας δύτης και εκπαιδευτής, ο οποίος έλκει την καταγωγή του και από τα Δωδεκάνησα όπως αποκάλυψε. Ο προπάππους του ήταν Λεριός ναυτικός και εν συνεχεία ο παππούς του πήγε στη Σύμη όπου εργάσθηκε ως φούρναρης στον Πανορμίτη και εκεί γνώρισε τη γιαγιά του…
Ερωτηθείς ο πρωτοπόρος των καταδύσεων, αν έχει εξερευνήσει το ναυάγιο του “Βασίλισσα Όλγα” και το τι συμβαίνει γύρω στις ακτές της Λέρου, ο κ. Θωκταρίδης απάντησε ότι “αυτή η δράση ξεκίνησε από το 1997 όταν και είχα γνωριστεί τότε με τον αείμνηστο Μανώλη Ήσυχο και με τον δήμαρχο τότε κ. Αντάρτη, ο οποίος είχε στηρίξει αυτές τις ενέργειες και ξεκινήσαμε με το “Βασίλισσα Όλγα”. Όταν ξεκινήσαμε οι προσδοκίες ήταν πολύ χαμηλές διότι μου είχαν πει ότι δεν θα βρεις πολλά πράγματα γιατί το έχουν ανελκύσει. Υπήρχε αυτή η αντίληψη και διαπιστώσαμε στην αποστολή που έγινε σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό, ότι υπήρχαν πάρα πολλά αντικείμενα και σημαντικά αντικείμενα.
Αποτέλεσμα ήταν 111 αντικείμενα στο τέλος της αποστολής του ναυαγίου, σαφώς είχαν ανελκυστεί σημαντικά αντικείμενα, αλλά ένα μεγάλο μέρος του πλοίου είχε παραμείνει και υπήρχαν πάρα πολύ σημαντικά μικροαντικείμενα για τα οποία ελήφθη πάρα πολύ γρήγορα η απόφαση τότε και από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, από το Υπουργείο Πολιτισμού και από το Πολεμικό Ναυτικό να γίνει διασωστική ανέλκυση, δηλαδή βγήκαν ασημένια κουτάλια, πιρούνια, ασημένιες ταμπακιέρες, φινιστρίνια τα οποία πολύ γρήγορα τότε και ο δήμαρχος και η ΥΝΤΕΛ που είναι η μονάδα, προσέλαβε άμεσα έναν επαγγελματία συντηρητή, τα καθάρισε και αυτά τα 111 αντικείμενα τοποθετήθηκαν αρχικά στο Λαογραφικό Μουσείο και υπάρχουν ακόμα, εκεί το οποίο είναι πάρα πολύ ωραίο. Το “Βασίλισσα Όλγα” είναι σε βάθος μέγιστο στα 32 μέτρα ο βυθός και σηκώνεται το ρηχό του κομμάτι μέχρι τα 24 μέτρα. Υπάρχουν ακόμα και οι τρύπες των γερμανικών αεροσκαφών που είχαν προκληθεί από τις ριπές των πυροβόλων όπλων, τότε εκείνη την εποχή καταφέραμε να βρούμε και αρκετούς επιζώντες. Υπάρχει το μνημείο, κάναμε και ένα μίνι ντοκιμαντέρ πέντε λεπτών και έτσι ξαναξεκίνησε η ιστορία του “Βασίλισσα Όλγα” η οποία είχε μείνει στην λήθη της ιστορίας, δηλαδή υπήρχε μόνο στο μνημόσυνο”.
Αναφορικά με το πολύ μεγάλο ενδιαφέρον που υπάρχει για τα ναυάγια και τον απίστευτο θησαυρό που κρύβουν, ο κ. Θωκταρίδης σημείωσε ότι “στην Ελλάδα έχουμε πολύ σημαντική ναυτική ιστορία, η οποία έχει και αυτή το δρόμο της και πολλές φορές αναδεικνύει και σημαντικές ιστορίες, προσωπικές ιστορίες, που για μένα αυτό είναι και το πιο σημαντικό, είτε ηρωισμού, είτε φιλοξενίας, μέσα από αυτές τις ενέργειες που δημιουργήθηκαν. Οπότε από τη μία είναι τα πεντακάθαρα νερά που έχουμε στην Ελλάδα, από την άλλη είναι σημαντική αυτή η ιστορία, αν τα παντρέψει κάνεις, δημιουργεί κάτι μοναδικό”.
Στη Λέρο, δίπλα από το “Βασίλισσα Όλγα” υπήρχε ατόφια μία υδροφόρα, μία φορτηγίδα μικρή, η οποία είναι επίσης άκρως εντυπωσιακή, όπως τόνισε.
Και οι ντόπιοι ανταποκρίθηκαν πάρα πολύ στο κάλεσμα αυτό με διάφορες πληροφορίες από ψαράδες, από ανθρώπους που τα έζησαν σαν παιδιά και βρέθηκαν επίσης τα υπολείμματα ενός ΜΑΣ πλοίου, που είχε πάρα πολύ έντονα στα Δωδεκάνησα κατά τη διάρκεια της κατοχής, ήταν ένα αποβατικό σκάφος, καθώς και ένα αεροσκάφος που ανελκύσθηκε μεταγωγικό γερμανικό κι επιπλέον άρχισε να αναδύεται πάρα πολύ και το υλικό το οποίο υπήρχε δεξιά και αριστερά σε διάφορες συλλογές.
Και το Π.Ν. έδειξε επίσης πολύ ενδιαφέρον γι αυτή την ιστορία, με αποτέλεσμα πρόσφατα πριν από δύο χρόνια να κάνει μία μεγάλη αποστολή, αυτή τη φορά με υποβρύχια ρομποτικά συστήματα, δηλαδή εγώ διέθεσα τα ρομπότ, τα υποβρύχια τηλεκατευθυνόμενα οχήματα αφιλοκερδώς και το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε μέσω της υπηρεσίας του Ναυτικού να αξιοποιήσει τα πιο σημαντικά ναυάγια τα οποία είναι το “Βασίλισσα Όλγα” που είναι στο Λακκί της Λέρου, το αντιτορπιλικό “Ύδρα” επίσης που είχε βυθιστεί στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε βάθος 70 μέτρων και το “Αρ. Τσαμαδού” που ήταν ένα πλοίο που ξεκινά από την εποχή του 1821 και βυθίστηκε το 1921, 100 χρόνια δηλαδή μετά με αυτοβύθιση. Μιλάμε για ένα ξύλινο πλοίο μοναδικής ναυπηγικής και κάτι είχε απομείνει μέσα στις εγκαταστάσεις του ΠΝ και έγινε και αυτό χωρίς να μπει άνθρωπος στο νερό, πολύ πρωτότυπο ας πούμε για την Ελλάδα, χρησιμοποιήσαμε μια ειδική τεχνική την οποία ακόμη επεξεργάζεται το Ναυτικό, με στόχο να κάνει μία σειρά ντοκιμαντέρ τρισδιάστατα, δηλαδή η βιντεοσκόπηση έγινε και κανονικά, αλλά και τρισδιάστατα με στόχο να δημιουργήσει μοντέλα για το πώς είναι τα ναυάγια αυτά στο βυθό, αλλά και να τα προβάλει σε μορφή 3D.
Αναφορικά με την τεράστια προσπάθεια κάνει και ο δήμος της Λέρου να αξιοποιήσει αυτή την προίκα του μεσοπολέμου, με κτιριακές εγκαταστάσεις ή να αναδείξει για μία ακόμα φορά τον υποθαλάσσιο πλούτο με την ελπίδα ότι μπορεί ουσιαστικά να προσεγγίσει ένα πολύ μεγάλο αριθμό καταδυτικού τουρισμού, ο κ. Θωκταρίδης σχολίασε:
“Έχετε απόλυτο δίκιο, στο εξωτερικό είναι πολύ διαδεδομένος ο καταδυτικός τουρισμός, φανταστείτε μόνο στη Γερμανία οι δύτες είναι πάνω από 3 εκατομμύρια και πάνω από το 1 εκατομμύριο ταξιδεύει κάθε χρόνο σταθερά σε διάφορους προορισμούς, οι οποίοι φυσικά προβάλλονται στο εξωτερικό, διαφημίζονται και είναι καλά οργανωμένοι. Είναι τα λεγόμενα καταδυτικά σημεία”.
Η ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ
Από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, το 2020 είχε ανακοινωθεί ότι ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των καταδυτικών δραστηριοτήτων που αφορούσαν στην έρευνα και καταγραφή της τρέχουσας κατάστασης των ιστορικών ναυαγίων των πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού: Πάρων “ΑΡΗΣ” του Τσαμαδού, Αντιτορπιλικό ”ΥΔΡΑ” και Αντιτορπιλικό “ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ”, οι οποίες εκτελέστηκαν από τις αρχές Σεπτεμβρίου έως τα μέσα Νοεμβρίου 2019, στις θαλάσσιες περιοχές Σκαραμαγκά (Πάρων “ΑΡΗΣ”), Σαρωνικού (Α/Τ ”ΥΔΡΑ”) και όρμου Λακκίου νήσου Λέρου (Α/Τ ”Β.ΟΛΓΑ”) .
Οι εν λόγω καταδυτικές εργασίες υλοποιήθηκαν υπό τον συντονισμό του Πολεμικού Ναυτικού, από προσωπικό του γραφείου έρευνας και τεκμηρίωσης ιστορικών ναυαγίων του Τμήματος Ναυτικής Ιστορίας της ΥΙΝ, σε συνεργασία με προσωπικό της εταιρείας PLANET BLUE ιδιοκτησίας κ. Κωνσταντίνου Θωκταρίδη, η οποία και διέθεσε χωρίς κόστος για το Π.Ν το ερευνητικό σκάφος ΩΚΕΑΝΙΣ με τηλεχειριζόμενο καταδυτικό όχημα (ROV). Οι καταδυτικές δραστηριότητες στο σύνολο των αναφερομένων ιστορικών ναυαγίων του Π.Ν, εκτελέστηκαν παρουσία κλιμακίου της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού & Αθλητισμού.
Οι παραπάνω καταδυτικές δραστηριότητες εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της ιστορίας πλοίων – θρύλων του Πολεμικού Ναυτικού, όπως ο Πάρων “ΑΡΗΣ” του Τσαμαδού, το Αντιτορπιλικό ”ΥΔΡΑ” και το Αντιτορπιλικό “ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ”.
Θα ακολουθήσει εντός του 2020 η δεύτερη φάση καταδυτικών δραστηριοτήτων η οποία σε συνεργασία με την εφορεία εναλίων Αρχαιοτήτων θα αφορά στην ανέλκυση ορισμένων εκ των ευρημάτων που θα προκύψουν από την ιστορική τεκμηρίωση του βιντεοσκοπικού υλικού που συλλέχθηκε από τις καταδυτικές δραστηριότητες της πρώτης φάσης. Τα παραγόμενα αποτελέσματα των ερευνών θα αποτυπωθούν σε τρισδιάστατη απεικόνιση για κάθε ναυάγιο και κατόπιν θα διοργανωθούν από την Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού εκδηλώσεις ανάδειξης της ιστορικής μνήμης κάθε πλοίου. Στις εκδηλώσεις αυτές θα αναλυθεί από ομιλητές – ιστορικούς, η ηρωική δράση και βύθιση κάθε πλοίου, ενώ θα προβληθούν μέρη των υποβρυχίων βιντεοσκοπικών λήψεων καθώς και οι τρισδιάστατες απεικονίσεις του ναυαγίου, ώστε να γίνει ευκολότερα αντιληπτό από τους συμμετέχοντες, πως εξελίχθηκαν τα τελευταία λεπτά του βίου κάθε πλοίου πριν την πορεία του προς τον υγρό του τάφο.
