Νατάσα Παμπρή
Ένα διπλό, ηχηρό μήνυμα υπέρ του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα έστειλε η Ιταλία επιστρέφοντας στην Ελλάδα 145 χάλκινα αρχαία νομίσματα που είχαν μεταφερθεί από την Κω στη Ρόδο, το 1930, αλλά και μέσα από τη συνεργασία της με τη χώρα μας για την τεκμηρίωση και αποκατάσταση χιλιάδων διασπασμένων αρχαιοτήτων, προϊόντων αρχαιοκαπηλίας, τα οποία θα μοιραστούν.
«Ξαναδιάβασα αυτές τις μέρες ένα βιβλίο του Christopher Hitchens υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα. Εύχομαι η σημερινή ημέρα και η ελληνοϊταλική συνεργασία στον τομέα της προστασίας της αρχαιολογικής κληρονομιάς να αποτελέσουν παράδειγμα για τους Βρετανούς φίλους μας. Η επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν και ανήκουν ιστορικά δεν αποτελεί μόνο πράξη δικαιοσύνης, αλλά και έμπρακτη αναγνώριση της αξίας της πολιτιστικής κληρονομιάς ως παγκόσμιου αγαθού» δήλωσε με νόημα ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού Alessandro Giuli μετά την παράδοση της νομισματικής συλλογής στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
«Η χειρονομία αυτή επιβεβαιώνει με τον πλέον εμφατικό τρόπο τη δύναμη της συνεργασίας και του αμοιβαίου σεβασμού. Υπερβαίνει την τυπική διπλωματία και αγγίζει την ουσία της κοινής μας ευθύνης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η σημερινή κίνηση της Ιταλίας δεν αποτελεί μόνο εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου. Αποτελεί πράξη σεβασμού απέναντι στην ιστορία και τον πολιτισμό των χωρών μας και ισχυρό μήνυμα ότι η ακεραιότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι διαπραγματεύσιμη, αλλά αποκαθίσταται μέσα από πράξεις ευθύνης και συνεργασίας» επισήμανε με έμφαση η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Κατά τη διάρκεια της ειδικής εκδήλωσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκαν, επίσης, τα αποτελέσματα της ελληνοϊταλικής επιστημονικής εργασίας για τη μελέτη, τεκμηρίωση και αποκατάσταση διασπασμένων αρχαιοτήτων που προέρχονται από την πολύκροτη υπόθεση Robin Symes, η οποία θα συνεχιστεί.
Ένα σύνολο περί τα 70.000 κεραμικά θραύσματα ταξινομούνται, μελετώνται και ανασυντίθενται από Έλληνες και Ιταλούς ειδικούς επιστήμονες με στόχο την απόδοση στις δύο χώρες ισόποσου αριθμού αρχαιολογικών ευρημάτων.
Όπως είπε η Λίνα Μενδώνη, έχουν ήδη αποκατασταθεί 73 αγγεία, πολλά από τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ποιότητας, της σπανιότητας και των επιγραφικών και των τεχνοτροπικών χαρακτηριστικών τους.
«Η συνεργασία Ελλάδας και Ιταλίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί έμπρακτη απόδειξη ότι η κοινή ιστορική ευθύνη των δύο χωρών μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική και αποτελεσματική δράση. Η συστηματική τεκμηρίωση, συντήρηση και αποκατάσταση των αρχαιοτήτων που προέρχονται από παράνομες ανασκαφές δεν είναι μόνο επιστημονικό εγχείρημα υψηλού επιπέδου, αλλά και πράξη βαθιάς ηθικής και θεσμικής συνέπειας. Με το Μνημόνιο Κατανόησης εφαρμόζουμε στην πράξη την αρχή της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ κρατών που διεκδικούν πολιτιστικά αγαθά κοινής ή αλληλεπικαλυπτόμενης προέλευσης. Προκρίνουμε τη συναινετική επίλυση ζητημάτων κυριότητας αντί της μακροχρόνιας και αβέβαιης δικαστικής αντιδικίας. Δημιουργούμε πρότυπο διακρατικής διαχείρισης σύνθετων υποθέσεων παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών» τόνισε η υπουργός Πολιτισμού και πρόσθεσε: «Η συνέχιση των εργασιών της ελληνοϊταλικής ομάδας εργασίας είναι βέβαιο ότι πέρα από την αποκατάσταση και άλλων αρχαιοτήτων και την τεκμηρίωση του υλικού, θα ενισχύσει τη γνώση μας για τον τρόπο της δράσης αυτών των κυκλωμάτων του παγκόσμιου οργανωμένου εγκλήματος που δρα εις βάρος της κληρονομιάς της ανθρωπότητας».
Από την πλευρά του, ο Ιταλός ομόλογός της συμφώνησε πως «το έργο που επιτελέστηκε από Ιταλούς και Έλληνες εμπειρογνώμονες αποτελεί έμπρακτο παράδειγμα της υψηλής επιστημονικής και πολιτιστικής αξίας που μπορεί να παράγει η διμερής συνεργασία» και πως «το Μνημόνιο κατανόησης ένωσε εξέχουσα τεχνογνωσία και επαγγελματική αριστεία για την επίτευξη ενός κοινού στόχου: να επιστραφούν στις κοινότητες προέλευσής τους, μέσω της συνεργασίας μεταξύ φιλικών κυβερνήσεων, όσα είχαν λεηλατηθεί από διακρατικά εγκληματικά δίκτυα.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης έκανε την πρώτη επίσημη εμφάνισή της και η νέα Γενική Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Ολυμπία Βικάτου -ανέλαβε καθήκοντα προ ημερών μετά την παραίτηση του Γιώργου Διδασκάλου- η οποία υπέγραψε, μαζί με τον επικεφαλής του Τομέα Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ιταλικού Υπουργείου Πολιτισμού Luigi La Rocca, την παράταση του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών μέχρι τον Μάρτιο 2027.
