Ρένα Παυλάκη
Σε καθεστώς αυξημένης αβεβαιότητας εισέρχεται ο τουρισμός στη Μεσόγειο και την Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να εμφανίζονται μέχρι στιγμής φαινόμενα κρίσης. Όπως ανέφερε στον RV και τη Ρένα Παυλάκη ο Μιχάλης Τοανόγλου, Ακαδημαϊκός Διευθυντής & Καθηγητής της ESSEC Business School, η εικόνα που διαμορφώνεται συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και επηρεάζει κυρίως τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών.
«Δεν μπορούμε να πούμε ότι ο τουρισμός βρίσκεται σε φάση κρίσης, απλώς είναι μια περίοδος αυξημένης αβεβαιότητας και προσαρμογής», σημείωσε χαρακτηριστικά, δίνοντας το βασικό πλαίσιο της φετινής σεζόν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζήτηση για τη Μεσόγειο διατηρείται ισχυρή, με την Ελλάδα να εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής και ελκυστικός προορισμός. Ωστόσο, καταγράφεται σαφής μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι ταξιδιωτικές αποφάσεις. «Υπάρχει μια επιβράδυνση των κρατήσεων, χωρίς φαινόμενα ακυρώσεων», ανέφερε, εξηγώντας ότι οι ταξιδιώτες τηρούν στάση αναμονής, περιμένοντας την εξέλιξη των γεγονότων.
Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε ενίσχυση των last minute κρατήσεων και σε σημαντική μείωση του χρονικού ορίζοντα προγραμματισμού. «Περιμένουν πιθανόν να γίνουν καθυστερημένες αποφάσεις, που σημαίνει μικρότερο booking window», υπογράμμισε.
Ανακατανομή της τουριστικής ζήτησης
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται και ανακατανομή της τουριστικής ζήτησης σε περιφερειακό επίπεδο. Όπως ανέφερε στον RV, «κόσμος που ήθελε να ταξιδέψει στη Μέση Ανατολή μετατοπίζει τη ζήτηση προς τη Μεσόγειο», με μεγαλύτερη ενίσχυση της Δυτικής Μεσογείου λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, χωρίς να αποκλείεται όφελος και για προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.
Κομβικός παράγοντας για τη διαμόρφωση της ζήτησης παραμένει το κόστος μετακίνησης. Η αύξηση στις τιμές ενέργειας και καυσίμων έχει ήδη επηρεάσει τις αερομεταφορές, με άμεσο αντίκτυπο στα εισιτήρια. «Η επιβάρυνση αυτή θα έχει μεγαλύτερη επίπτωση σε προορισμούς με εξάρτηση από αερομεταφορές, όπως τα νησιά», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, όσοι έχουν ήδη προχωρήσει σε κρατήσεις διατηρούν τα ταξίδια τους, ωστόσο το αυξημένο κόστος επηρεάζει τη συνολική τουριστική δαπάνη. «Αν κάποιος αποφασίσει να ταξιδέψει με υψηλότερο κόστος, πιθανόν θα περικόψει έξοδα κατανάλωσης», ανέφερε, περιγράφοντας τις αλυσιδωτές επιπτώσεις στην τοπική αγορά.
Παράλληλα, ενισχύεται η τάση για ταξίδια μικρότερης απόστασης, κυρίως εντός Ευρώπης και με οδικά μέσα, ως εναλλακτική επιλογή χαμηλότερου κόστους. «Πολλοί θα προτιμήσουν να ταξιδέψουν εντός Ευρώπης με οδικά μέσα, όχι αεροπορικά, λόγω κόστους», σημείωσε.
Αυξημένα λειτουργικά κόστη
Πίεση καταγράφεται και στην πλευρά των επιχειρήσεων, με αυξημένα λειτουργικά κόστη για τα καταλύματα. «Υπάρχει πίεση και χρειάζεται καλύτερη διαχείριση, με υποστήριξη από το κράτος και φορείς», ανέφερε, επισημαίνοντας την ανάγκη προσαρμογής του κλάδου.
Αναφερόμενος στις προοπτικές της σεζόν, ο καθηγητής περιέγραψε τρία πιθανά σενάρια. «Το πρώτο είναι μια σύντομη αποκλιμάκωση και ομαλή σεζόν για τη Μεσόγειο. Το δεύτερο είναι συνέχιση της έντασης με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Το τρίτο είναι κλιμάκωση με πολύ σκληρές επιπτώσεις, όπως έλλειψη καυσίμων», ανέφερε.
Όπως σημείωσε, η τρέχουσα συγκυρία παρουσιάζει ομοιότητες με προηγούμενες κρίσεις, ωστόσο χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ρευστότητα και δυσκολία πρόβλεψης. «Δεν υπάρχει σίγουρο αποτέλεσμα ή συνέχεια αυτής της κατάστασης», τόνισε, επισημαίνοντας ότι η αβεβαιότητα παραμένει ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τη συμπεριφορά της αγοράς.
Η εικόνα που διαμορφώνεται, σύμφωνα με όσα ανέφερε στον RV, είναι αυτή μιας αγοράς που διατηρεί τη δυναμική της, αλλά λειτουργεί υπό την πίεση εξωγενών παραγόντων, με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να παραμένουν καθοριστικές για την πορεία της φετινής τουριστικής περιόδου.
