Ρένα Παυλάκη
Με έμφαση στην ανάγκη να προστατευτεί το ευαίσθητο νησιωτικό περιβάλλον χωρίς να μπει «φρένο» στην ανάπτυξη, ο Δημοτικός Σύμβουλος της πλειοψηφίας στον Δήμο Αστυπάλαιας, κ. Νικόλαος Καλοβιδούρης, μιλώντας στον RV και τη Ρένα Παυλάκη, αποτυπώνει τη λογική πίσω από τη στάση του Δημοτικού Συμβουλίου για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, αλλά και τους προβληματισμούς του για τη μεγάλη επένδυση που απασχόλησε τη δημοσιότητα από το καλοκαίρι του 2024.
Όπως εξηγεί, στην περίπτωση της Αστυπάλαιας «δεν είναι τόσο δύσκολα τα πράγματα», καθώς πρόκειται για «τεράστια έκταση» 110 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με πληθυσμό περίπου 1.300 κατοίκων, αραιοκατοικημένη, με γεωμορφολογία που — όπως σημειώνει — «δεν ευνοεί την υπερδόμηση». Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι περιορισμένοι δρόμοι και το ζήτημα της δόμησης χωρίς αναγνωρισμένο δρόμο αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στον σχεδιασμό, αφού θέτουν εκ των πραγμάτων περιουρισμούς.
Στο πολιτικό σκέλος, ο κ. Καλοβιδούρης υπογραμμίζει πως το Τοπικό Πολεοδομικό στην Αστυπάλαια δεν αντιμετωπίστηκε με τη συνηθισμένη αντιπαράθεση συμπολίτευσης-αντιπολίτευσης. Περιγράφει μια εικόνα ευρείας συνεννόησης, τονίζοντας ότι «ήταν διαπαραταξιακή ουσιαστικά η τοποθέτηση» και ότι «το σύνολο ουσιαστικά της αντιπολίτευσης και ένα μεγάλο κομμάτι της συμπολίτευσης είχαν κοινή άποψη». Όπως λέει χαρακτηριστικά, η συνεργασία έγινε «χωρίς να ληφθεί καθόλου υπόψη σε ποια παράταξη είναι ο καθένας», με κριτήριο το «λογικό» και «το καλό του τόπου», οδηγώντας — όπως εκτιμά — σε μια πρόταση «καλή και χρήσιμη» για τους πολίτες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η φιλοσοφία που διαμορφώθηκε πατά σε δύο βασικές αρχές.
Η πρώτη αφορά τη διασφάλιση αναπτυξιακής δυνατότητας για τους κατοίκους. Ο κ. Καλοβιδούρης θεωρεί αναγκαίο ένα πλαίσιο «να μην είναι ασφυκτικό», απορρίπτοντας ως μη ρεαλιστικό ένα μοντέλο «μηδέν δόμησης» ή «ελάχιστης δόμησης». «Δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη χωρίς δόμηση», σημειώνει, συνδέοντας άμεσα τη δυνατότητα δόμησης με τη συνολική και ειδικά τη τουριστική ανάπτυξη. Στο ίδιο πνεύμα, περιγράφει το ζητούμενο της παραμονής των νέων στο νησί, τονίζοντας ότι σήμερα «τα αστυπαλιτάκια» μένουν, δραστηριοποιούνται, δημιουργούν επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στην εστίαση και «ζουν αυτό που λέμε το αμερικάνικο όνειρο… στην Αστυπάλαια», που στόχος είναι να διατηρηθεί!
Η δεύτερη βασική αρχή αφορά την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας. Ο κ. Καλοβιδούρης χαρακτηρίζει «βαθύτατο κοινωνικό θέμα» το να μπορεί ο καθένας να αξιοποιεί «τη μικρή περιουσία» του εκτός σχεδίου, επιμένοντας ότι δεν πρέπει να απαξιωθούν οι ιδιοκτησίες. Εξηγεί ότι σε διαφορετική περίπτωση οι ιδιοκτήτες θα οδηγηθούν στην πώληση, πιθανότατα σε χαμηλή τιμή, ενώ άλλοι θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις εκτάσεις με διαφορετικούς μηχανισμούς και «άλλους κανόνες», όπως τα ειδικά πολεοδομικά σχέδια, κάτι που — όπως τονίζει — δεν είναι εύκολα προσβάσιμο σε «έναν απλό άνθρωπο». Παράλληλα, συνδέει την εκτός σχεδίου δυνατότητα δόμησης με την ύπαρξη εξοχικής/παραθεριστικής κατοικίας, την επιστροφή απόδημων Αστυπαλιτών και τη γενικότερη τόνωση της τοπικής οικονομίας. Σημειώνει δε πως ιστορικά η οικιστική της μορφολογία ήταν διάσπαρτη, με μικρές κατοικίες κτηνοτρόφων και αγροτών σε όλο το νησί. Γι’ αυτό εκτιμά ότι δεν θα αλλοιωθεί η φυσιογνωμία της, αν ο «μέσος άνθρωπος» μπορεί να αποκτήσει μια έκταση εκτός σχεδίου σε λογική τιμή και να κάνει μια περιορισμένη κατοικία.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η πρόταση δεν αφήνει το πεδίο ανεξέλεγκτο. Όπως λέει, τέθηκαν όροι και ζητήθηκε από τους μελετητές «μεγαλύτερη κατάτμηση», ώστε να μην προκύπτουν υπερβολές τύπου τεμαχισμού μεγάλων εκτάσεων σε μικρά τεμάχια, ιδίως υπό το δεδομένο ότι οι δρόμοι είναι περιορισμένοι. Στόχος — κατά τον ίδιο — είναι η προστασία της μορφολογίας και της φυσιογνωμίας του νησιού, χωρίς να χαθεί η αναπτυξιακή προοπτική και χωρίς να απαξιωθούν οι περιουσίες.
Η μεγάλη αμφιλεγόμενη επένδυση
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στις τοποθετήσεις του αποτελεί η μεγάλη επένδυση που χαρακτηρίστηκε «φαραωνική». Ο κ. Καλοβιδούρης αποτιμά ως θετική την αναστολή της διαδικασίας, σημειώνοντας ότι πάγωσε από τον τότε αρμόδιο υπουργό, με πρωτοβουλία του δημάρχου Νίκου Κομηνέα, την οποία αξιολογεί ως «σημαντικό έργο για την Αστυπάλαια». Όπως εξηγεί, οι κλίμακες τέτοιων επενδύσεων είναι δυσανάλογες με τα μεγέθη του νησιού και μπορούν να «διαταράξουν τις ισορροπίες», ειδικά όταν συζητούνται μεγέθη όπως 20.000 τετραγωνικά μέτρα δόμησης.
Στην ανάλυσή του, θέτει δύο βασικούς άξονες προβληματισμού: τις υποδομές και τη νομοθεσία. Σε επίπεδο υποδομών, εστιάζει στο αεροδρόμιο της Αστυπάλαιας, το οποίο — όπως λέει — μπορεί να εξυπηρετήσει μικρά αεροσκάφη με σχετικά μικρό αριθμό επιβατών, γεγονός που θα μπορούσε να δημιουργήσει αναντιστοιχία με «μεγάλη προσφορά κλινών» αλλά «μικρή προσφορά εισιτηρίων».
Σε επίπεδο θεσμικού πλαισίου, αναφέρεται στον αρχικό νόμο των «στρατηγικών επενδύσεων» του 2010, τον οποίο περιγράφει ως μνημονιακό και δηλώνει ότι, όταν τον διάβασε, έμεινε «έκπληκτος», καθώς, όπως υποστηρίζει, προέβλεπε δυνατότητες για εκτεταμένες απαλλοτριώσεις. Αναγνωρίζει πάντως ότι ο νόμος «διορθώθηκε» με μεταγενέστερη παρέμβαση του Αδωνι Γεωργιάδη, τότε Υπουργού Ανάπτυξης και ότι το ζήτημα των απαλλοτριώσεων περιορίστηκε περίπου στο 3% για συνοδά έργα. Αντίστοιχα, στέκεται στο ζήτημα των σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και στις δυνατότητες δόμησης επισημαίνοντας την πιθανότητα κλιμάκωσης αιτημάτων δόμησης μελλοντικά, με δεύτερα ή τρίτα σχέδια, όπως — όπως λέει — έχει δει να συμβαίνει σε άλλα νησιά. Στο σημείο αυτό τονίζει ότι κρίσιμο είναι «το πώς ξεκινάει κάτι και το πώς μπορεί να καταλήξει».
Με βάση αυτά, ο κ. Καλοβιδούρης δηλώνει ότι μια τέτοια συζήτηση δεν μπορεί να γίνει πρόχειρα ή μεμονωμένα και τονίζει ότι απαιτείται σοβαρή, οργανωμένη διαδικασία, ενδεχομένως με συνεργασία με κρατικούς φορείς, ώστε να δοθούν απαντήσεις για τη νομοθεσία και τις υποδομές. Αναγνωρίζει ότι θα μπορούσε να μπει σε συζήτηση μόνο με «πολλή προσοχή» και «επανεξέταση σε πάρα πολλά ζητήματα» και μόνο αν αποδειχθεί ότι υπάρχει πραγματικό όφελος για όλους τους Αστυπαλίτες και την τοπική κοινωνία , «αλλά όχι αυτή τη στιγμή» . Προσθέτει ότι, ως προσωπική του άποψη, με τα σημερινά δεδομένα «δεν είναι προς όφελος των Αστυπαλιτών», αφήνοντας όμως ανοικτό ότι αν αλλάξουν δραστικά τα δεδομένα και υπάρξουν ισχυρές δικλείδες ασφαλείας, θα μπορούσε να συζητηθεί εκ νέου. Σε κάθε περίπτωση, εκτιμά ότι το θέμα «θα ξαναμπεί στο τραπέζι», όπως συμβαίνει και σε άλλα νησιά.
Κλείνοντας, ο δημοτικός σύμβουλος δίνει ιδιαίτερο βάρος στη διάσταση της ενημέρωσης και της κοινωνικής αποδοχής, υποστηρίζοντας ότι για να περάσει μια μεγάλη αλλαγή πρέπει να εξηγηθεί με σαφήνεια στην κοινωνία το «γιατί», καθώς οποιαδήποτε μεγάλη μεταβολή χρειάζεται οργανωμένη, ανοικτή συζήτηση σε βάθος χρόνου.
Τέλος, υπογραμμίζει ότι «τον πρώτο λόγο έχει ο κόσμος» και ότι ο ρόλος του Δημοτικού Συμβουλίου είναι να αφουγκράζεται τις επιθυμίες της κοινωνίας, να καταθέτει τους ενδοιασμούς του και να προτείνει τις αναγκαίες δικλείδες ασφαλείας, ώστε , αν ποτέ αποφασιστεί οποιαδήποτε επένδυση, αυτή να γίνει με τις καλύτερες συνθήκες για τους κατοίκους.
