Κλεοπάτρα Μισαηλίδου
Λίγο πριν φτάσει ημερολογιακά το Δωδεκαήμερο, η Κως το… προϋπάντησε με τον πιο κεφάτο τρόπο. Γέλια, μουσικές και ποντιακές ευχές πλημμύρισαν τους δρόμους του νησιού, καθώς οι Μωμόγεροι έκαναν δυναμική εμφάνιση στο πλαίσιο των 8ων «Διογενείων», της καθιερωμένης πλέον πολιτιστικής διοργάνωσης του Συλλόγου Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας».
Το Σάββατο, το εμβληματικό εθιμικό δρώμενο ζωντάνεψε μπροστά στα μάτια κατοίκων και επισκεπτών, μετατρέποντας την πόλη σε μια μεγάλη υπαίθρια σκηνή. Ο αυτοσχέδιος θίασος των Μωμόγερων, με τον αυθορμητισμό και τη σάτιρά του, σκόρπισε ενθουσιασμό, παρασύροντας μικρούς και μεγάλους σε χορό και χειροκροτήματα.
Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα και αυθεντικότερα έθιμα της ποντιακής παράδοσης, με βαθιές ρίζες και έντονο συμβολισμό. Αν και ιστορικά συνδέεται κυρίως με την περιοχή της Κοζάνης –και ειδικότερα με την παραλλαγή της Λιβεράς που έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς– σήμερα αναβιώνει σε ολόκληρη τη χώρα, όπου υπάρχουν ζωντανές ποντιακές κοινότητες.
Στην Κω, το έθιμο παρουσιάστηκε από τον σύλλογο «Οι Κομνηνοί» από το Ροδοχώρι Ημαθίας, οι οποίοι από την πρώτη στιγμή έδωσαν τον τόνο της γιορτής. Με τη ζωντάνια, τις φορεσιές και τα πειράγματά τους, κατάφεραν να τραβήξουν όλα τα βλέμματα και να μεταδώσουν το γνήσιο ποντιακό κέφι.
Στον πυρήνα του δρώμενου, όπως και στις περισσότερες παραλλαγές του, ξεχωρίζει το επεισόδιο της αρπαγής της νύφης, γύρω από το οποίο ξεδιπλώνεται μια σειρά σατιρικών σκηνών. Δίπλα της παρελαύνουν γνώριμοι χαρακτήρες: ο γέρος και η γριά, ο διάβολος, η αρκούδα, ο γιατρός και ο αστυνομικός, όλοι μαζί συνθέτοντας ένα θεατρικό παιχνίδι γεμάτο χιούμορ, αυτοσχεδιασμό και λαϊκή σοφία.
Με τέτοιες στιγμές, τα «Διογένεια» επιβεβαιώνουν για ακόμη μία χρονιά τον ρόλο τους ως ζωντανό σημείο συνάντησης παράδοσης, πολιτισμού και συλλογικής μνήμης, χαρίζοντας στην Κω χρώμα, ρυθμό και ποντιακή ψυχή.
