Ρένα Παυλάκη
Η κυκλοφορία του βιβλίου «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα γεγονότα της πολιτικής επικαιρότητας. Όχι τόσο για το ίδιο το περιεχόμενο , που οι περισσότεροι δεν έχουν ακόμη προλάβει να διαβάσουν, καθώς ξεπερνά τις 700 σελίδες, αλλά για το εκδοτικό και επικοινωνιακό «κύμα» που δημιούργησε πριν καν φτάσει στα βιβλιοπωλεία.
Ο διευθυντής ερευνών της Opinion Poll, Ζαχαρίας Ζούπης, μίλησε στο «Πρωινό Xpress» και τη Ρένα Παυλάκη και αποτύπωσε με σαφήνεια τι δείχνουν οι μετρήσεις, πως κινείται το πολιτικό κοινό και τι σηματοδοτεί η επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού.
Ο Ζαχαρίας Ζούπης δεν κρύβει ότι το βιβλίο αποτελεί κυρίαρχα ένα «επικοινωνιακό φαινόμενο». Ένα φαινόμενο που χτίστηκε μεθοδικά με προδημοσιεύσεις, μηντιακή στήριξη, σταθερή προαναγγελία, δημόσιο διάλογο πριν καν ανοίξει το βιβλίο. Ο ίδιος το περιγράφει ως “επικοινωνιακό θρίαμβο”, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται ξανά “στον αφρό”, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, προκαλεί αντιδράσεις και αυτό, σε όρους επικοινωνιακούς είναι πάντα κέρδος Ωστόσο, όπως σημειώνει, «ο κ. Τσίπρας δεν θα κριθεί ως συγγραφέας αλλά ως πολιτικός και από το αν έχει κάτι νέο να πει».
Με βάση τις δημοσκοπήσεις πριν την κυκλοφορία του βιβλίου, ο Ζούπης τονίζει ότι το 70% των πολιτών δηλώνει πως δεν θα ψήφιζε ποτέ ξανά τον Αλέξη Τσίπρα. Πρόκειται για μια απόλυτη, σκληρή τοποθέτηση, όπως εξηγεί:
«Το πρόσθεσα επίτηδες – ποτέ – για να είναι ξεκάθαρο το εύρος της απόρριψης». Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν το βιβλίο αγοραστεί, διαβαστεί ή συζητηθεί, η μεγάλη κοινωνική πλειονότητα έχει ήδη διαμορφωμένη κρίση για την περίοδο Τσίπρα. Κατά τον κ. Ζούπη, «τα γεγονότα είναι πολύ νωπά» και οι συνέπειές τους ακόμη παρούσες στη συλλογική μνήμη.
Ο πρώην πρωθυπουργός –σύμφωνα με τον αναλυτή– επιχειρεί δύο πράγματα: Το πρώτο, να κυριαρχήσει ξανά επικοινωνιακά. Και όπως δείχνει η κινητικότητα γύρω από το βιβλίο, το καταφέρνει. Θα ακολουθήσουν παρουσιάσεις, περιοδείες σε επαρχιακές πόλεις κλπ, εξασφαλίζοντας ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα. Το δεύτερο, να “κλείσει λογαριασμούς” με το παρελθόν.
Ο Τσίπρας εμφανίζεται να λέει: «Έχω παρουσιάσει την εκδοχή μου, έχω πει όσα είχα να πω». Αυτό, σύμφωνα με τον Ζαχαρία Ζούπη, επιχειρεί να λειτουργήσει ως «μια μορφή αυτοαμνηστίας» χωρίς, ωστόσο, πραγματική αυτοκριτική.Ο αναλυτής επισημαίνει ότι στο βιβλίο φαίνεται μια σταθερή τακτική μετατόπισης ευθυνών. Βαρουφάκης για την οικονομία, Παππάς για τις τηλεοπτικές άδειες, Λαφαζάνης για την εσωκομματική πίεση.
Σαν «η χώρα να μην είχε πρωθυπουργό», όπως λέει χαρακτηριστικά. Για το Μάτι, θυμίζει ότι «από τις 7:30 είχαν ζητηθεί νεκροσακούλες», γεγονός που διαψεύδει το αφήγημα «δεν είχαμε εικόνα» στη διάρκεια της πολυσυζητημένης σύσκεψης. Για τις τηλεοπτικές άδειες, παραπέμπει στις καταθέσεις Λοβέρδου. Για τη Novartis, επισημαίνει ότι οι άνθρωποι που στοχοποιήθηκαν πολιτικά «μένουν μετέωροι» χωρίς αποκατάσταση.
Ωστόσο, παρά το μεγάλο «ποτέ», υπάρχει ένα ποσοστό 10% σκληρών υποστηρικτών κι ένα ακόμη 10% που δηλώνει «θα μπορούσα να τον ψηφίσω». Σε αυτούς απευθύνεται το βιβλίο, λέει ο κ. Ζούπης: στον φανατικό πυρήνα και σε όσους αναζητούν ξανά έναν «Μεσσία» απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Το νέο κόμμα
Ο διευθυντής ερευνών της Opinion Poll εξέφρασε την βεβαιότητα ότι όλα δείχνουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας θα ανακοινώσει νέο κόμμα. Το επικοινωνιακό κύμα από την Ιθάκη είναι μόνο το προοίμιο, όμως το μεγάλο τεστ για τον Τσίπρα δεν θα είναι το βιβλίο, αλλά οι συνεργάτες που θα επιλέξει, το νέο πολιτικό αφήγημα που θα παρουσιάσει και το κατά πόσο θα πείσει κοινωνικές ομάδες πέρα από τον στενό του κύκλο.
Η Ιθάκη δημιουργεί, όπως εκτιμά ο Ζούπης, ισχυρή αναταραχή στην Κεντροαριστερά. Το ΠΑΣΟΚ επηρεάζεται άμεσα, ο ΣΥΡΙΖΑ αποδυναμώνεται και απορροφάται από τη νέα κίνηση Τσίπρα, η Νέα Αριστερά βρίσκεται στο 1,5%.
Ειδικά για το ΠΑΣΟΚ και με βάση τις δημοσκοπήσεις, ο Ζαχαρίας Ζούπης αποκαλύπτει ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διπλής αιμορραγίας: προς τον Αλέξη Τσίπρα και προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει καταγράψει, ένα 20% των σημερινών ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δηλώνει ότι “σίγουρα ή θα μπορούσε” να ψηφίσει Τσίπρα, εάν εκείνος επανέλθει δυναμικά στο πολιτικό σκηνικό. Ταυτόχρονα, όμως, ο Ζούπης επισημαίνει κάτι ακόμη πιο αποκαλυπτικό: ένα 18% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δηλώνει πως θέλει πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αυτή η διπλή κατεύθυνση διαρροών καθιστά το ΠΑΣΟΚ ιδιαίτερα ευάλωτο μέσα στην επερχόμενη “μάχη για τη δεύτερη θέση”, όπου η νέα πολιτική κίνηση Τσίπρα αναμένεται να αναμετρηθεί απευθείας με το κόμμα Ανδρουλάκη.
Και η Νέα Δημοκρατία;
« Αισθάνεται μια χαρά στην τοποθεσία Ιθάκη», όπως εύστοχα ειπώθηκε, καθώς παρακολουθεί τις αναταράξεις στην κεντροαριστερά.
Για τη Νέα Δημοκρατία, ο Ζούπης αναφέρει ότι βρίσκεται άνετα στην κορυφή των δημοσκοπήσεων, με ισχυρά “αποθέματα ανόδου” σε όλους τους δείκτες κυβερνητικού έργου, την ώρα που η αντιπολίτευση ταλανίζεται από εσωτερικές συγκρούσεις και κατακερματισμό. Παρ’ όλα αυτά, ο αναλυτής προειδοποιεί για έναν σοβαρό κίνδυνο, τον εφησυχασμό του κυβερνητικού ακροατηρίου. Σε περιβάλλον μεγάλης διαφοράς, πολλοί ψηφοφόροι ενδέχεται να θεωρήσουν ότι “η πρωτιά είναι δεδομένη”, με αποτέλεσμα χαμηλότερη κινητοποίηση στις πρώτες εκλογές — ειδικά αν αυτές αποκτήσουν χαρακτήρα χαλαρής ψήφου ή “ευρωεκλογών”. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον Ζούπη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέτει από τώρα ως στρατηγική τη διατήρηση της συσπείρωσης και τη μετατροπή των εκλογών σε ξεκάθαρο διακύβευμα διακυβέρνησης. Παράλληλα, η κυβέρνηση συνεχίζει να επενδύει στους τομείς όπου παρουσιάζει ανάκαμψη, δηλαδή άμυνα, εξωτερική πολιτική, ανάπτυξη, αλλά καλείται να δώσει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην καθημερινότητα, που παραμένει ο πιο κρίσιμος και ευάλωτος δείκτης για οποιονδήποτε βρίσκεται στην εξουσία, να μείνει προσγειωμένη στην καθημερινότητα, εκεί όπου οι πολίτες μετρούν το έργο της.
