Σαν σήμερα, 25 Νοεμβρίου 1984, η βρετανική super–ομάδα Band Aid μαζευόταν στα στούντιο SARM στο Λονδίνο για να ηχογραφήσει μέσα σε μία μόλις μέρα το τραγούδι που έμελλε να γίνει το πιο επιδραστικό charity single όλων των εποχών: το «Do They Know It’s Christmas?».

Επιμέλεια: Ρένα Παυλάκη

Η αφορμή: η πείνα στην Αιθιοπία

Τον Οκτώβριο του 1984, το BBC δημοσίευσε σοκαριστικό ρεπορτάζ για τον λιμό που μάστιζε την Αιθιοπία. Ο Bob Geldof, τραγουδιστής των Boomtown Rats, συγκλονίστηκε. Πήρε αμέσως τηλέφωνο τον Midge Ure των Ultravox και του ζήτησε κάτι παράτολμο: Να γράψουν ένα τραγούδι σε χρόνο μηδέν, να φωνάξουν τους μεγαλύτερους αστέρες της εποχής και να διοχετεύσουν όλα τα έσοδα στην ενίσχυση των πληγέντων.

Ο Ure συνέθεσε το demo την ίδια νύχτα. Ο Geldof άρχισε τα τηλεφωνήματα.

Η υπερομάδα των 80s

Στις 25 Νοεμβρίου, πάνω από 40 καλλιτέχνες πέρασαν από το στούντιο – όλοι αμισθί. Ανάμεσά τους:

• George Michael

• Bono (U2)

• Sting

• Phil Collins

• Boy George

• Simon Le Bon & Duran Duran

• Spandau Ballet

• Paul Young

• Bananarama

• Μέλη των Status Quo, Culture Club, Heaven 17 κ.ά.

Ο Phil Collins έπαιξε και τα ντραμς, ενώ ο Boy George πέταξε κυριολεκτικά από τη Νέα Υόρκη αυθημερόν μετά από τηλεφώνημα του Geldof.

Η ηχογράφηση κράτησε μόλις 10 ώρες. Το single κυκλοφόρησε στις 3 Δεκεμβρίου 1984.
Έγινε No.1 στο Ηνωμένο Βασίλειο, μένοντας στην κορυφή επί 5 εβδομάδες και πουλώντας πάνω από 3 εκατομμύρια αντίτυπα μόνο στη Βρετανία. Για δεκαετίες υπήρξε το ταχύτερα πωληθέν single στην ιστορία των UK charts.Τα έσοδα ξεπέρασαν τότε τα 8 εκατομμύρια λίρες, ενώ μέχρι σήμερα υπολογίζεται ότι το τραγούδι έχει συγκεντρώσει δεκάδες εκατομμύρια.

Εμβληματικές στιγμές του τραγουδιού

• Η διάσημη κραυγή του Bono («Tonight thank God it’s them instead of you») ηχογραφήθηκε σε take που ο ίδιος δεν ήθελε αρχικά να κρατηθεί — τελικά έγινε η πιο αναγνωρίσιμη στιγμή.

• Η χαρακτηριστική παραγωγή του Midge Ure με συνθεσάιζερ, bells και το χορωδιακό φινάλε έδωσε το “σφραγισμένο” ήχο των 80s.

• Η ετικέτα του single δεν είχε εικόνα των καλλιτεχνών αλλά το μήνυμα: “Band Aid – Feed the World”.

Η συνέχεια: Live Aid και επανακυκλοφορίες

Η τεράστια επιτυχία του τραγουδιού οδήγησε στο Live Aid, την μεγαλύτερη φιλανθρωπική μουσική διοργάνωση της ιστορίας, στις 13 Ιουλίου 1985.

Το «Do They Know It’s Christmas?» αναβίωσε τρεις φορές:

• Band Aid II (1989) – παραγωγή Stock Aitken Waterman, με Kylie Minogue, Cliff Richard, Jason Donovan κ.ά.

• Band Aid 20 (2004) – με Madonna, Chris Martin, Bono, Dido, Robbie Williams, Paul McCartney, Thom Yorke.

• Band Aid 30 (2014) – για τον ιό Ebola, με Adele, Ed Sheeran, One Direction, Sam Smith.

Καμία όμως από τις νέες εκδοχές δεν ξεπέρασε σε δυναμική την πρώτη.

Κριτική και αντιπαραθέσεις

Με τα χρόνια, το τραγούδι δέχθηκε κριτική για στίχους που θεωρήθηκαν απλουστευτικοί ή δυτικοκεντρικοί, όπως:
“There won’t be snow in Africa this Christmas time.”
Παρά τις ενστάσεις, το τραγούδι θεωρείται ορόσημο: ένα pop single που απέδειξε ότι η μουσική μπορεί να κινητοποιήσει μαζικά και άμεσα.

Trivia 

• Ο Boy George παραλίγο να μην προλάβει την ηχογράφηση. Ο Geldof τον ξύπνησε στις 7 το πρωί στη Νέα Υόρκη φωνάζοντας: «Πάρε το πρώτο αεροπλάνο!».

• Ο George Michael ηχογράφησε τόσο lead όσο και backing vocals. Το “Feed the world” στο φινάλε είναι δικό του.

• Το αρχικό demo του Ure περιείχε φωνητικά του ιδίου επειδή δεν είχαν βρεθεί ακόμα όλοι οι καλλιτέχνες.

• Ο Geldof είχε προτείνει αρχικά να κάνει τη “χορωδία” των ρεφρέν ένα… δημοτικό σχολείο, για αυθεντικότητα!

• Η φωτογραφία εξωφύλλου του δίσκου είναι έργο των αδελφών Godley & Creme.

• Η BBC Radiophonic Workshop αρνήθηκε να βοηθήσει με ήχους για το single. Θεωρούσαν ότι θα είναι «αποτυχία».

Η κληρονομιά του τραγουδιού

Το «Do They Know It’s Christmas?» παραμένει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες στιγμές της ποπ ιστορίας.
Δεν ήταν μόνο ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι∙ ήταν η πρώτη φορά που η παγκόσμια μουσική βιομηχανία έδρασε συλλογικά για έναν ανθρωπιστικό σκοπό, δημιουργώντας ένα νέο μοντέλο φιλανθρωπικής δράσης.

Μια στιγμή όπου η pop έγινε πολιτική πράξη – και η μουσική απέδειξε ότι μπορεί να αλλάξει, έστω και προσωρινά, τον κόσμο.

Lead Vocals (κατά σειρά εμφάνισης στο τραγούδι)

1. Paul Young

2. Boy George (Culture Club)

3. George Michael (Wham!)

4. Simon Le Bon (Duran Duran)

5. Sting

6. Bono (U2)

7. Tony Hadley (Spandau Ballet)

8. Paul Weller (The Style Council)

9. Glenn Gregory (Heaven 17)

10. David Bowie (εισαγωγικό μήνυμα στην special edition — δεν τραγουδά στο single)

11. Phil Collins (μόνο ντραμς, αλλά μετρά ως βασική συμμετοχή)

Additional/solo lines & χαρακτηριστικές συμμετοχές

• Marilyn

• Bananarama (Sara Dallin, Keren Woodward, Siobhan Fahey)

• Jody Watley (Shalamar)

• Martyn Ware (Heaven 17 — backing)

• Gary Kemp (Spandau Ballet — backing)

• John Taylor (Duran Duran — backing)

• James “J.T.” Taylor (Kool & The Gang — backing)

Χορωδία / Chorus Ensemble (Feed the World)

Οι παρακάτω καλλιτέχνες συμμετέχουν στο μεγάλο χορωδιακό φινάλε, μαζί με τους lead:

• Adam Clayton (U2)

• Roger Taylor (Duran Duran)

• Andy Taylor (Duran Duran)

• Nick Rhodes (Duran Duran)

• Jon Moss (Culture Club)

• Robert ‘Kool’ Bell (Kool & The Gang)

• Dennis Thomas (Kool & The Gang)

• Mel Gaynor (Simple Minds)

• Midge Ure (Ultravox – συνθέτης/παραγωγός, επίσης backing)

• Bob Geldof (Boomtown Rats – δημιουργός της ιδέας)

• Chris Cross (Ultravox — backing)

• Françoise Mouly (backing)

• Status Quo:

  • Francis Rossi

  • Rick Parfitt

Μουσικοί / Production team

Παραγωγοί

• Midge Ure – παραγωγή, σύνθεση, programming

• Bob Geldof – executive producer

Μουσικοί

• Phil Collins – drums

• Midge Ure – keyboards, programming

• Trevor Horn – επιπλέον παραγωγικά στοιχεία για extended mix

• Steve Levine – engineering / additional production

Σύνολο συμμετεχόντων:

Πάνω από 45 καλλιτέχνες, καθιστώντας το μεγαλύτερο all-star project της δεκαετίας του ’80.